आज मातातीर्थ औँसी अर्थात् आमाको मुख हेर्ने दिन
काठमाडौं । आज मातातीर्थ औँसी अर्थात् आमाको मुख हेर्ने दिन ।
प्रत्येक वर्ष वैशाख कृष्ण औँसीका दिनमा आमालाई श्रद्धा तथा भक्तिसाथ आमालाई मीठा मीठा खानेकुरा खान दिई पर्व मनाइन्छ ।
छोराछोरीले आज बिहानै उठी नुहाएर आफ्नी आमालाई राम्रा राम्रा लुगा लगाउने र मीठा मीठा–तागतिला खानेकुरा खान दिई आशीर्वाद थाप्ने चलन छ । आमा नभएकाहरू भने आमालाई तर्पण र पिण्ड तथा पुरोहितलाई सिदादानसहित भोजन गराइ दिवङ्गत आमा र उनले गरेका महान् एवं कष्टकर काम सम्झने गर्दछन् ।
शास्त्रमा उपाध्याय, आचार्य र पिताभन्दा पनि ठुली मानिएकी आमाप्रति श्रद्धा, भक्ति, सम्मान र आदर गर्ने तथा आमाबाट शुभाशीर्वाद थाप्ने दिनका रूपमा यो पर्वलाई लिइन्छ ।
१२ वटा संसदीय समितिको सभापतिमा मनोनयन दर्ता
काठमाडौं । संघीय संसद्अन्तर्गत संसदीय समितिहरूको सभापतिको निर्वाचनका लागि आज मनोनयन दर्ता भएको छ । प्रतिनिधिसभा अन्तर्गतका १० वटा विषयगत समिति र २ वटा संयुक्त समितिका सभापतिका लागि संसद सचिवालयमा मनोनयन दर्ता भएको हो ।
कानून न्याय तथा मानवअधिकार समितिको सभापतिमा समीक्षा बास्कोटा, कृषि सहकारी तथा प्राकृतिक श्रोत समितिको सभापतिमा अशोक चौधरी, पूर्वाधार विकास समितिमा आशिष गजुरेल, महिला तथा सामाजिक मामिला समितिमा आकृती अवस्थी, राज्य व्यवस्था तथा सुशासन समितिमा हरि ढकालको मनोनयन दर्ता भएको छ ।
शिक्षा स्वास्थ्य तथा सूचना प्रविधि समितिको सभापतिमा रास्वपाका डा.ओजस्वी शेरचन र एमालेका गुरु बरालको मनोनयन दर्ता भएको छ । त्यसैगरी सार्वजनिक लेखा समितिमा कांग्रेसका भरत बहादुर खड्का, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र पर्यटन समितिमा सुम्निमा उदास, अर्थ समितिमा कृष्णहरि बुढाथोकी र उद्योग समितिको सभापतिमा रहवर अन्सारीको मनोनयन दर्ता भएको छ ।
त्यस्तै संयुक्त समिति अन्तर्गत संसदीय सुनुवाइ समितिमा बोधनारायण श्रेष्ठले मनोनयन दर्ता गरेका छन् । राज्यका निर्देशक सिद्धान्त, नीति र दायित्वको कार्यान्वयन अनुगमन तथा मूल्याङ्कन समितिको सभापतिमा रास्वपाका गणेश कार्की र नेकपाका तर्फबाट राष्ट्रिय सभा सदस्य मदन कुमारी शाह (गरिमा) ले मनोनयन दर्ता गरेका छन् ।
शुक्रबार बस्ने सम्बन्धित समितिको बैठकमा मनोनयनसम्बन्धी प्रस्ताव निर्णयार्थ प्रस्तुत हुने र सभापति निर्वाचित भएको घोषणा हुने सचिवालयले जनाएको छ ।
रास्वपा संसदीय समितिको बैठकले लगायो सभापतिका उम्मेदवार टुंगो
काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले संसदीय समितिको सभापतिका उम्मेदवार टुंगोे लगाएको छ ।
बिहीबार सिंहदरबारस्थित संसदीय दलको कार्यालयमा बसेकोे रास्वपा संसदीय दलको बैठकले २ संयुक्तसहित १० एकल समितिका सभापतिको उम्मेदवार टुङ्ग्याएको हो ।
बैठकमा मुख्य सचेतक र दुई जना सचेतक चयन गर्ने निर्णय गरेको छ । बैठकले मुख्य सचेतकमा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई चयन गर्ने निर्णय गरेको छ ।
त्यस्तै, बैठकले सचेतकमा प्रकाशचन्द्र परियार र क्रान्तिशिखा धिताललाई चयन गर्ने निर्णय गरेको छ ।
देशभर ४२ वटा शाखा समायोजन गर्दै एनआईसी एशिया बैंक
काठमाडौं । एनआईसी एशिया बैंकले देशभर आफ्ना विभिन्न ४२ वटा शाखा कार्यालयहरू समायोजन (मर्ज) गर्ने निर्णय गरेको छ । बैंकले जारी गरेको सूचनाअनुसार आजदेखि विभिन्न स्थानमा रहेका शाखाहरू एकआपसमा गाभिएर सेवा दिनेछन् ।
बैंकका अनुसार समायोजनपछि तोकिएका शाखा कार्यालयहरूबाटनै सम्पूर्ण बैंकिङ सेवा प्रदान गरिनेछ । यस प्रक्रियाबाट ग्राहकहरूमा पर्न सक्ने असुविधाप्रति बैंकले क्षमायाचना गर्दै सेवा अझ प्रभावकारी बनाउने उद्देश्य रहेको जनाएको छ ।
सूचनाअनुसार बागमती प्रदेशअन्तर्गत काठमाडौं, ललितपुर र चितवनका धेरै शाखाहरू समायोजनमा परेका छन् । काठमाडौंका नागपोखरी, पुतलीसडक, दरबारमार्ग, ज्ञानेश्वर, बागबजार, बोहोराटार, माछापोखरी, ढंगेधारा नर्सरी चोक, न्युरोड खिचापोखरी, बालुवाटार, नरेफाँट लगायतका शाखाहरू गाभिएर क्रमशः कमलादी, बालाजु, न्युरोड विशालबजार, बौद्ध, कोटेश्वर, लाजिम्पाट, नयाँ बानेश्वर, कलंकी, सुकेधारा, सामाखुसी, ठमेल, त्रिपुरेश्वर र बत्तिसपुतली शाखाबाट सेवा दिइनेछ ।
त्यस्तै ललितपुरका लगनखेल, मंगलबजार, सातदोबाटो, खुमलटार र खोकना शाखाहरू गाभिएर जावलाखेल, पुल्चोक, सातदोबाटो र भैंसेपाटीबाट सेवा सञ्चालन हुनेछ भने चितवनको बर्सेनी शाखा हाकिमचोक शाखामा समायोजन गरिएको छ ।
गण्डकी प्रदेशअन्तर्गत कास्कीका पावरहाउस चोक, बुद्धिबजार, महेन्द्रपुल–पोखरा, बगर र बिरौटा शाखाहरू क्रमशः लेखनाथ, अमरसिंह चोक, न्युरोड पोखरा र लेकसाइड–पोखरामा समायोजन गरिएका छन् ।
कोशी प्रदेशको मोरङ जिल्लामा विराटनगर मेनरोड, हाटखोला तथा रानी मिल्स एरियाका शाखाहरू गाभिएर विराटनगर र रोडशेष चोक शाखाबाट सेवा प्रवाह गरिनेछ भने मधेस प्रदेशको पर्सामा लिंक रोड र पावरहाउस चोक शाखा वीरगञ्ज शाखामा समायोजन गरिएको छ ।
बैंकले ग्राहकहरूलाई समायोजनपछि सम्बन्धित शाखाबाट सेवा लिन अनुरोध गरेको छ । साथै थप जानकारीका लागि बैंकको ग्राहक सेवा नम्बर ०१–५९७०१०१ वा इमेलमार्फत सम्पर्क गर्न सकिने जनाएको छ ।
सातदोबाटो सेमिफाइनलमा प्रवेश, आयोजक राष्ट्रिय जागृति गोल्डकपबाट बाहिरियो
विराटनगर । १६औँ संस्करणको अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण इटहरी गोल्डकप फुटबल प्रतियोगितामा ललितपुरको सातदोबाटो यूथ क्लब सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको छ । बुधबार राति सम्पन्न तेस्रो क्वाटर फाइनल खेलमा आयोजक राष्ट्रिय जागृति क्लबलाई २–० गोल अन्तरले पराजित गर्दै सात दोबाटोले अन्तिम चारमा स्थान सुरक्षित गरेको हो ।
इटहरी रंगशालामा भएको खेलमा सातदोबाटोका सुरजज्यु ठकुरी र समीर तामाङले एक–एक गोल गर्दै टोलीलाई जित दिलाए । खेलको ३१औँ मिनेटमा सुरजले करिब ३० यार्ड टाढाबाट शक्तिशाली प्रहार गर्दै उत्कृष्ट गोल गरेका थिए। त्यसको चार मिनेटमै समीर तामाङले अर्को गोल थप्दै पहिलो हाफमै टोलीलाई २–० को स्पष्ट अग्रता दिलाए ।
पहिलो गोलमा उत्साहित सात दोबाटोले निरन्तर दबाब बनाइरहँदा आयोजक टोली भने सुरक्षात्मक खेलमा सीमित भयो। ३५औँ मिनेटमा राज भुसालको प्रहार गोल पोस्टमा लागेर फर्किएपछि समीर तामाङले रिबाउन्डलाई सदुपयोग गर्दै सहज रूपमा गोलमा परिणत गरेका थिए ।
दोस्रो हाफमा राष्ट्रिय जागृति क्लबले खेलमा फर्कने प्रयास गरे पनि सातदोबाटोको संगठित रक्षापंक्ति अगाडि उनीहरू सफल हुन सकेनन् । घरेलु मैदानमा खेलेको आयोजक टोली भने पहिलो खेलबाटै प्रतियोगिताबाट बाहिरिन बाध्य बन्यो ।
उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका समीर तामाङ ‘प्लेयर अफ द म्याच’ घोषित हुँदै नगद १० हजार रुपैयाँ प्राप्त गरे ।
अब सातदोबाटो यूथ क्लबले फाइनल प्रवेशका लागि अर्को सेमिफाइनल खेलमा प्लानिङ ब्वाइज युनाइटेड र युनाइटेड खरसाङ फुटबल क्लब (यूकेएफसी) बिचको विजेतासँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ । प्रतियोगिताको फाइनल खेल वैशाख ७ गते हुने तय भएको छ। विजेता टोलीले १० लाख र उपविजेताले ५ लाख रुपैयाँ पुरस्कार प्राप्त गर्नेछन् ।
डिजेल, मट्टितेल र हवाई इन्धनको मूल्यमा वृद्धि : पेट्रोलको मूल्य यथावत्
काठमाडौं । नेपाल आयल निगमले डिजेल, मट्टितेल र हवाई इन्धनको मूल्यमा वृद्धि गरेको छ । निगम सञ्चालक समितिको बैठकले बैशाख ३ गते बिहानदेखि लागू हुने गरी नयाँ मूल्य निर्धारण गरेको हो ।
विज्ञप्ति अनुसार डिजेल र मट्टितेलमा प्रतिलिटर ३० रुपैयाँ र हवाई इन्धन (आन्तरिकतर्फ) मा प्रतिलिटर ५ रुपैयाँ वृद्धि गरिएको छ । यद्यपि, पेट्रोलको मूल्य भने हाललाई यथावत् राखिएको निगमले जनाएको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य निरन्तर बढिरहेको र इन्डियन आयल कर्पोरेसनबाट नयाँ खरिद मूल्य बढेर आएकाले मूल्य समायोजन गर्नुपरेको निगमको तर्क छ । निगमका अनुसार यो मूल्य वृद्धिपछि पनि डिजेलमा प्रतिलिटर ९.१६ रुपैयाँ घाटा नै रहने देखिन्छ ।
विगत १५ दिनमा मात्रै निगमलाई करिब ७ अर्ब ८१ करोड ६१ लाख रुपैयाँ घाटा भएको र अहिलेको समायोजनपछि पनि पाक्षिक रूपमा ५ अर्ब ७५ करोड घाटा हुने अनुमान गरिएको छ । निगमले उपभोक्ताहरूलाई पेट्रोलियम पदार्थको प्रयोगमा मितव्ययिता अपनाउन समेत अनुरोध गरेको छ ।
नेपाली कांग्रेस बैठक : संगठन सुदृढीकरणदेखि महाधिवेशन तयारीसम्म गहन छलफल
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसको केन्द्रीय कार्यसम्पादन समितिको बैठकमा विभिन्न विषयमा व्यापक छलफल भएको छ । पार्टीका प्रवक्ता देवराज चालिसेले बैठकमा उठेका कतिपय विषयमा थप गहिरो छलफल आवश्यक देखिएकाले भोलि पुनः बैठक बस्ने सहमति भएको जानकारी दिए ।
उनका अनुसार आजको बैठकमा विशेषगरी भदौ २३ र २४ गतेको घटनाबारे जाँचबुझ गर्न सरकारले गठन गरेको गौरीबहादुर कार्की आयोगको प्रतिवेदनमाथि थप अध्ययन र विश्लेषण गर्न पार्टीले चासो दिएको छ। उक्त प्रतिवेदन अध्ययनका लागि वरिष्ठ अधिवक्ता यदुनाथ खनालको संयोजकत्वमा गठित समितिले आफ्नो सुझाव पेश गरेको र त्यसप्रति पार्टीले आभार व्यक्त गरेको छ। सो विषयमा पनि भोलि थप छलफल गरिने चालिसेले बताए ।
बैठकले पार्टीको नीति तथा प्रशिक्षण कार्यलाई व्यवस्थित गर्न विश्वप्रकाश शर्माको अध्यक्षतामा ‘नीति प्रतिष्ठान’ गठन गर्ने निर्णय गरेको छ । यस अन्तर्गत नेतृत्व विकास तथा प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गरिनेछ । त्यसैगरी निर्वाचनसम्बन्धी कामलाई व्यवस्थित गर्न उपाध्यक्ष पुष्पा भुषालको संयोजकत्वमा स्थायी निर्वाचन संरचना निर्माण गर्ने निर्णय भएको छ ।
पार्टी संगठनलाई प्रभावकारी बनाउन महामन्त्री गुरुराज घिमिरेको संयोजकत्वमा सहमहामन्त्री बहादुर सिंह लामा र मुक्त यादव सदस्य रहेको संयन्त्र गठन गरिएको छ। यसले केन्द्रीय कार्यालयमार्फत संगठन समन्वय गर्नेछ ।
त्यसैगरी क्रियाशील सदस्यता व्यवस्थापनका लागि महामन्त्री प्रदीप पौडेलको संयोजकत्वमा सहमहामन्त्री योगेन्द्र चौधरी र प्रकाश स्नेही सदस्य रहेको समिति गठन गरिएको छ, जसले १५औँ महाधिवेशनलाई लक्षित गर्दै काम गर्नेछ ।
पार्टीले संसदभित्र र बाहिर रहेका दलहरूसँग संवाद तथा सहकार्य गर्न वरिष्ठ नेता अर्जुन नरसिंह केसीको संयोजकत्वमा वार्ता तथा संवाद समिति गठन गरेको छ । उक्त समितिले राष्ट्रिय मुद्दामा सहकार्य र पार्टी समावेशीकरणलगायत विषयमा छलफल गर्ने जिम्मेवारी पाएको छ ।
त्यस्तै पार्टीका सार्वजनिक कार्यक्रमहरूलाई अझ व्यवस्थित, आकर्षक र प्रभावकारी बनाउन आवश्यक कार्यविधिहरू पारित गरिएको प्रवक्ता चालिसेले जानकारी दिए ।
महाधिवेशनको तयारीका क्रममा देखिएका असन्तुष्टि समाधान गर्न तथा समयमै १५औँ महाधिवेशन सम्पन्न गर्न पार्टी सभापति गगन कुमार थापालाई विभिन्न नेताहरूसँग संवाद गर्ने जिम्मेवारी दिइएको छ। बाँकी विषयमा भोलि थप छलफल गरी निष्कर्षमा पुग्ने जनाइएको छ।
दीपक भट्ट र सुलभ अग्रवालको घर तथा कार्यालयमा सिल, १० विलासी गाडी नियन्त्रणमा
काठमाडौं । सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले विवादास्पद व्यवसायी दीपक भट्ट र उनका व्यावसायिक साझेदार सुलभ अग्रवालको निवास तथा कार्यालयमा मंगलबार बिहान छापा मारेको छ । प्रहरी र स्थानीय निकायको सहयोगमा विभागको टोलीले उनीहरूको सम्पत्ति र व्यावसायिक कारोबारमाथि छानबिन गर्न यो कदम चालेको हो ।
विभागको टोलीले ललितपुरको सानेपास्थित भट्टको निवास किरणभवन र कार्यालयमा छापा मारी दुवै ठाउँ सिल गरेको छ । लामो समयदेखिको अनुसन्धानपछि प्रक्रिया टुङ्ग्याउन विभागले भट्टको निवासबाट करिब १० वटा विलासी सवारी साधनहरू नियन्त्रणमा लिएको छ । नियन्त्रणमा लिइएका गाडीहरूमा रेञ्जरोभर, टोयोटा ल्याण्डक्रुजर, बीएमडब्लु, टेस्ला, प्रोटन र बीवाइडी लगायतका रहेका छन् । यसका साथै, त्यहाँबाट मोबाइल फोन, कम्प्युटर, महत्वपूर्ण कागजात र सीसीटीभी सर्भर समेत जफत गरिएको विभागले जनाएको छ ।
भट्ट र अग्रवालको साझेदारी रहेको हिमालयन रि–इन्स्योरेन्स कम्पनीमा समेत विभागले छापा मारेको छ । त्यहाँबाट अनुसन्धानका लागि आवश्यक डिजिटल सामग्री र कागजातहरू नियन्त्रणमा लिइएको छ । त्यसैगरी, अग्रवालसँग सम्बन्धित कार्यालयहरूबाट ल्यापटप र सीसीटीभी फुटेज बरामद गरिएको छ भने भट्टका वित्तीय व्यवस्थापक भनिएका उपेन्द्र हिरावतको घरमा पनि छानबिन गरिएको स्रोतले जनाएको छ ।
विभागले अग्रवाल र भट्टको सम्पत्ति व्यवस्थापनका विषयमा गम्भीर आशंका व्यक्त गरेको छ । विभागका एक उच्च अधिकारीका अनुसार, नेपालभित्रका आर्थिक स्रोतहरू अग्रवालको नाममा र विदेश (सिंगापुर, हङकङ, दुबई आदि) मा रहेका स्रोतहरू भट्टको नाममा परिचालन भएको हुनसक्ने आशंकामा अनुसन्धान केन्द्रित गरिएको छ । जफत गरिएका सामग्रीहरूको विश्लेषणपछि थप तथ्यहरू खुल्ने विभागको भनाइ छ ।
भट्ट र अग्रवाल विगत दुई सातादेखि प्रहरी हिरासतमा छन् । उनीहरूमाथि सम्पत्ति शुद्धीकरण, बीमा र बैंकिङ कसुरसँग सम्बन्धित विषयमा अनुसन्धान भइरहेको छ । काठमाडौं जिल्ला अदालतले भट्टलाई दुई पटक गरी २० दिन हिरासतमा राख्न अनुमति दिइसकेको छ भने अग्रवाललाई पनि थप अनुसन्धानका लागि हिरासतमा राख्न अनुमति प्राप्त भएको छ ।
इटहरी गोल्डकप : साबिक विजेता मछिन्द्र सेमिफाइनलमा प्रवेश
काठमाडौं । साबिक विजेता मछिन्द्र फुटबल क्लब १६औं संस्करणको इटहरी गोल्डकप फुटबल प्रतियोगिताको सेमिफाइनलमा प्रवेश गरेको छ ।
मंगलबार राति भएको दोस्रो क्वाटरफाइनल खेलमा झापा ११ फुटबल क्लबलाई सडेनडेथमा ८–७ गोल अन्तरले पराजित गर्दै मछिन्द्रले अन्तिम चारमा स्थान सुरक्षित गरेको हो ।
इटहरी रंगशालामा भएको प्रतिस्पर्धात्मक खेलको निर्धारित ९० मिनेट १–१ को बराबरीमा सकिएपछि खेलको निर्णय पेनाल्टी सुटआउटबाट लिइएको थियो । पेनाल्टीमा पनि दुबै टोलीले ५–५ गोल गरेपछि खेल सडेनडेथमा पुगेको हो । सडेनडेथमा झापाका विशाल मादीको प्रहार आकाशिएपछि मछिन्द्रको जित सुनिश्चित भएको थियो ।
मछिन्द्रका तर्फबाट देवेन्द्र तामाङ, सनिस श्रेष्ठ, दीपेश गुरुङ, मिलन राई, सौरभ लिम्बु, एलिक श्रेष्ठ, विशाल भण्डारी र रोहित चन्दले प्रहार गोलमा परिणत गरेका थिए । यद्यपि, पेमा तामाङको प्रहार झापाली गोलकिपर मौषम मगरले बचाएका थिए ।
झापा ११ का प्रसान्त लिम्बु, निशान बस्नेत, बाबा टुण्डे, स्मार्टा मिउटु सलोमन किंग, राजेश दाहाल र किरण सुमारले गोल गरेका थिए भने गोलकिपर मौषम मगरको प्रहार निर्णायक क्षणमा आकाशिएको थियो ।
यसअघि खेलको ५५औं मिनेटमा बाबा टुण्डेको गोलबाट झापाले अग्रता लिएको थियो। तर ४३औं मिनेटमा डि–एरिया भित्र योगेश गुरुङको ह्यान्ड भएपछि रेफ्री उमेश बिडारीले मछिन्द्रलाई पेनाल्टी दिएका थिए । उक्त अवसरलाई सनिस श्रेष्ठले सदुपयोग गर्दै बराबरी गोल फर्काएका थिए ।
बाँकी समयमा दुबै टोलीबाट थप गोल हुन नसकेपछि खेल पेनाल्टी हुँदै सडेनडेथमा पुगेको हो। उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेका सनिस श्रेष्ठ प्लेयर अफ द म्याच घोषित हुँदै नगद १० हजार रुपैयाँ प्राप्त गरे ।
अब मछिन्द्रले सेमिफाइनलमा युवा समाज मोरङसँग शुक्रबार प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। युवा समाज उद्घाटन खेलमै जस्टजोन एफसी नाइजेरियालाई हराउँदै अन्तिम चारमा पुगिसकेको छ।
इटहरी गोल्डकपमा दोस्रो पटक सहभागी मछिन्द्र र झापा ११बीच अघिल्लो संस्करणमा पनि क्वाटरफाइनलमा भेट भएको थियो, जसमा मछिन्द्रले १–० को जित निकालेको थियो।
बुधबार हुने तेस्रो क्वाटरफाइनलमा आयोजक राष्ट्रिय जागृति क्लबले सातदोबाटो युथ क्लब, ललितपुरसँग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ। प्रतियोगिता बैशाख ७ गतेसम्म चल्नेछ, जहाँ विजेताले १० लाख र उपविजेताले ५ लाख रुपैयाँ पुरस्कार प्राप्त गर्नेछन्।
सिरुवाको रौनकमा कोशी, आज सार्वजनिक बिदा
विराटनगर । नयाँ वर्षको सुरुवातसँगै कोशी प्रदेशका तराई जिल्लाहरू यतिबेला सिरुवा पर्वको उत्साहमा डुबेका छन् । झापा, मोरङ र सुनसरीका गाउँ–बस्तीहरूमा पानी, हिलो र रङको खेलले सांस्कृतिक जीवन्तता झल्किएको छ भने प्रदेश सरकारले दिएको सार्वजनिक बिदाले पर्वको रौनक झन् बढाएको छ ।
राजवंशी, थारु, ताजपुरिया, धिमाल, मेचे, गनगाई, माझी लगायतका आदिवासी समुदायहरू परम्परागत विधि, पूजा–पाठ र आपसी सद्भावसहित सिरुवा मनाइरहेका छन् । नयाँ वर्षसँगै सुरु हुने यो पर्व केवल मनोरञ्जनमा सीमित नभई प्रकृति, शरीर र समाजबीच सन्तुलन कायम गर्ने गहिरो सन्देश बोकेको सांस्कृतिक अभ्यासका रूपमा स्थापित छ ।
जुरशीतलका नामले समेत परिचित सिरुवा तीन दिनसम्म मनाइने पर्व हो। पहिलो दिन ‘पानी सिरुवा’मा गाउँ–बस्तीहरू बिहानैदेखि पानी छ्याप्ने, हाँसो–ठट्टा गर्ने र शुभकामना साटासाट गर्ने गतिविधिले भरिन्छन् । झापाको गौरिगञ्जदेखि मोरङ र सुनसरीका विभिन्न बस्तीहरूमा युवादेखि वृद्धसम्म सहभागी बनेका दृश्यहरूले सामुदायिक एकताको सन्देश दिएका छन् ।
दोस्रो दिन ‘काद सिरुवा’ अर्थात् हिलो खेल्ने परम्परा बुधबार मनाइँदैछ। खेतबारी वा खुला स्थानमा जम्मा भएर एकअर्कालाई हिलो छ्याप्ने चलनले पृथ्वीसँगको सम्बन्धलाई प्रतीकात्मक रूपमा झल्काउँछ। यसलाई शरीर शुद्ध गर्ने र स्वास्थ्यका लागि लाभदायक मानिने विश्वास पनि रहिआएको छ।
तेस्रो दिन ‘रङ सिरुवा’सँगै पर्वको समापन हुन्छ। विभिन्न रङहरूको प्रयोग, सामूहिक नाचगान, बाजागाजा र स्थानीय परिकारले गाउँ–बस्तीहरू अझ रंगीन बन्ने गर्छन्। यस दिनलाई नयाँ वर्षलाई उल्लासपूर्ण स्वागत गर्ने अवसरका रूपमा लिइन्छ।
सिरुवा पर्व धार्मिक र सांस्कृतिक दृष्टिले पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण मानिन्छ। घरघरमा कुलदेवता र ग्रामदेवताहरूको पूजा गरिन्छ भने अग्रजहरूले परिवारका सदस्यलाई पानी राखेर ‘शीतलता र शान्ति’को आशीर्वाद दिने परम्परा अझै जीवित छ। महिलाहरूले घाटोसरी पूजा गर्ने चलन पनि निरन्तर रहेको छ।
पर्वको अर्को विशेषता चुलो पूजा हो। वर्षमा एक दिन चुलोलाई विश्राम दिने मान्यताअनुसार बेलुकाको खाना नपकाइ दिनमै बनाइएको भोजन खाने चलनले श्रमप्रति सम्मान र प्रकृतिप्रति कृतज्ञताको सन्देश दिन्छ।
सिरुवासँगै पूर्वी तराईका विभिन्न स्थानमा मेला र महोत्सवहरूको चहलपहल पनि बढेको छ। झापाको कमल गाउँपालिका, मंगलबारे तथा मोरङको सुनवर्षी क्षेत्रमा नयाँ वर्षको पहिलो दिनदेखि नै स्थानीय परिकार, हस्तकला र सांस्कृतिक प्रस्तुति सहितका मेलाहरूले आकर्षण बढाएका छन्।
यो पर्व नेपालभित्र मात्र सीमित छैन। भारतका आसाम, मेघालय, पश्चिम बंगाल र कोचबिहारसम्म फैलिएको समान सांस्कृतिक पृष्ठभूमिले सीमापारिको सम्बन्धलाई समेत सुदृढ बनाएको छ।
यसैबीच, कोशी प्रदेश सरकारले वैशाख २ गते बुधबार सार्वजनिक बिदा घोषणा गरेको छ। सरकारी कार्यालय, शैक्षिक संस्था र विभिन्न निकायहरू बन्द रहे पनि गाउँ–बस्तीहरू भने उत्सवमा रमाएका छन्।
कोशी प्रदेशका मुख्यमन्त्री हिक्मत कुमार कार्की ले सिरुवा (जुडशीतल) को अवसरमा शुभकामना व्यक्त गर्दै पर्वले आपसी सद्भाव, मेलमिलाप र सांस्कृतिक एकताको सन्देश दिने उल्लेख गरेका छन्। बसन्त ऋतुको आगमन, नयाँ वर्षको सुरुवात र नयाँ आशाको प्रतीकका रूपमा मनाइने यस पर्वले समाजमा सहिष्णुता र न्यानोपन फैलाउने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
उनले नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक मुलुक भएकाले यस्ता पर्वहरूले सामाजिक एकता सुदृढ बनाउने धारणा राख्दै प्रदेश सरकारले सबै समुदायको संस्कृति संरक्षणलाई प्राथमिकतामा राख्दै आएको बताएका छन्।
सिरुवा पर्वले पानी, माटो र रङजस्ता प्राकृतिक तत्वमार्फत मानिसलाई प्रकृतिसँग जोड्ने सन्देश दिँदै आएको छ। कोशी प्रदेशभर देखिएको उत्साहले यसको सांस्कृतिक जीवन्तता अझ दीर्घकालसम्म कायम रहने संकेत दिएको स्थानीय अगुवाहरू बताउँछन्।