काठमाडौं । महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयअन्तर्गत राष्ट्रिय महिला सशक्तीकरण परियोजनामार्फत सञ्चालित हवाई उद्धार कार्यक्रमअन्तर्गत मुगुकी एक सुत्केरी महिला र नवजात शिशुको हवाई उद्धार गरिएको छ।

मुगुको खत्याड गाउँपालिका–११, रातापानी निवासी ३८ वर्षीया दिपा भण्डारी स्थानीय स्वास्थ्य संस्थामा सुत्केरी भएपछि जटिल स्वास्थ्य समस्या देखिएको थियो। आमा र नवजात शिशुको स्वास्थ्य अवस्था जोखिममा परेपछि थप उपचारका लागि नेपाली सेनाको हवाई साधनमार्फत उद्धार गरी सुविधा सम्पन्न प्रदेश अस्पताल, सुर्खेत ल्याइएको हो।

दुर्गम तथा भौगोलिक रूपमा विकट क्षेत्रका गर्भवती तथा सुत्केरी महिलालाई समयमै विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले मन्त्रालयले हवाई उद्धार कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ। आकस्मिक तथा जटिल प्रसूतिको अवस्थामा आमा र नवजात शिशुको जीवनरक्षा तथा सुरक्षित उपचारमा पहुँच सुनिश्चित गर्न कार्यक्रम प्रभावकारी बन्दै गएको छ।

काठमाडौं । नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपति नियुक्तिको विषय विवादित बनेको छ । प्रतिष्ठानको कुलपतिमा सरकारले विवादित साहित्यकार कुमार नगरकोटीलाई नियुक्त गरेको भन्दै चर्को विरोध भइरहेको हो । कतिपय साहित्यकारहरुले उनलाई ‘नैतिक पतन कुलपति’ कुलपतिको संज्ञा दिएका छन् । 

पूराना राजनीतिक दलहरूले आफ्ना आफन्त र आफू निकटहरूलाई राजनीतिक नियुक्ति गरेको भन्दै बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारले प्रतिष्ठानका सबै नियुक्ति खारेज गरेको थियो। यससँगै योग्य र क्षमता भएका व्यक्ति प्रज्ञाको नेतृत्वमा पुग्ने सबैको अपेक्षा थियो।

सरकारले ‘मेरिटोक्रेसी’ (योग्यता र क्षमता)का आधारमा राजनीतिक भागबण्डा अन्त्य गर्दै खुला प्रतिस्पर्धाबाट प्राज्ञ छनोट गर्ने दाबीसमेत गरेको थियो। सोही अनुरुप कुलपति आह्वानका लागि सूचना नै जारी गरिएको थियो।

तर, सरकारले योग्य व्यक्तिलाई ल्याउने भने पनि त्यसो हुन सकेन। आफैँलाई ’नैतिक पतन’ भएको व्यक्ति बताउने नगरकोटी कुलपतिमा नियक्त भएपछि यो आम चासोको विषय बनेको छ । 

नयाँ कु्लपति नगरकोटी चारित्रिक मात्र नभएर राजनीतिक रुपमा पनि राजनीतिक रुपमा अछुत छैनन्। नगरकोटी संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री खड्क राज पौडेल (गनेस)को चुनावी अभियानका क्रममा एक महिना खटिएका थिए। अहिले त्यसैको उपहारस्वरुप उनले कुलपति पद पाएको आरोप लाग्न थालेको छ ।

नैतिक पतनको आरोप

नगरकोटीले सामाजिक र नैतिक रुपमा पवित्र नभइकन आफैँलाई ‘नैतिक पतन’ भएको व्यक्ति बताएका थिए । वि.सं. २०७१ साल मंसिर १९ गतेको ‘शुक्रबार साप्ताहिक’ ले नगरकोटीको अन्तरवार्ता लिएको थियो। त्यहाँ नगरकोटीलाई तपाईंले गरेका पाप बताइदिनुहोस् न? जसले सामाजिक र नैतिक रुपमा तपाईंलाई पतन भएको देखाओस ? भन्दै प्रश्न गरिएको थियो।

उत्तरमा नगकोटीले भनेका थिए, ’मेरो पहिलो पाप बेश्यासँग यौन सम्पर्क भएको थियो। दोस्रो पाप मैले अर्काकी श्रीमतीसँग लामो समयसम्म यौन सम्पर्क राखेँ, तेस्रो पाप एउटी महिलासँग मैले काउलीबारीमा सम्भौग गरे। ती महिला ’कलगर्ल’ पनि होइनन्। कहिले नदेखेकी ती महिलासँग पहिलो भेटमै यौन सम्बन्ध राख्नु कुनै हालतमा सुन्दर कुरा होइन ।’

उनले सामाजिक र नैतिक रुपमा आफूलाई पतित भएको घोषणासमेत गरेका थिए। तर, तिनै व्यक्तिलाई व्यक्तिलाई संस्कृतिमन्त्री पौडेलले कुलपतिमा नियुक्त गरेसँगै सरकार र नगरकोटीको चर्को विरोध भइरहेको हो।

प्राज्ञिक थलोमा आफूलाई नैतिक रुपमा पतन भएको बताउने व्यक्तिलाई नै ल्याउँदा उनले कस्तो काम गर्लान्, कस्तो नैतिकता देखाउलान् भनेर साहित्यकारहरूले विरोध गरिरहेका छन्।

खेम थपलिया नामका फेसबुक प्रयोगकर्ताले नागरिक दैनिकको अनलाइन संस्करणमा नगरकोटीले आफैँले अन्तर्वार्ताका क्रममा भनेको ’म पापी हुँ’ शिर्षकको समाचार शेयर गर्दै लेखेका छन्, ’प्रज्ञाप्रतिष्ठानमा एउटा ’भयानक प्रतिक्रान्तिकारी’को इन्ट्री – लुसिफर कुलपति।’

अर्का विपी खनाल नामक फेसबुक प्रयोगकर्ताले त नगरकोटीका बारेमा आम प्रतिक्रिया नै मागेका छन्। उनले लेखेका छन्, ’एउटा अन्तरबार्तामा सार्वजनिक रूपमा आफू हदैसम्म अनैतिकतामा लिप्त भैसकेको स्वीकार गर्ने व्यक्ति प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा कुलपति बन्नुभएको छ। तपाईंको प्रतिक्रिया के होला?’

दीपकराज बराल नामक सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताले लेखेका छन्, ’प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा कुलपति? गीत नारायण गोपालले गाउनु भयो, दुर्गेशले पनि गाए! देवकोटाले मुनामदन लेख्नुभयो, निलोचोली सुवास घिसिङ्गले पनि लेखे! के दुर्गेश र सुवास गायक तथा साहित्यकार हुन् त? जुन ठाउँमा देशको संस्कृति तथा भाषा, साहित्यको संरक्षण, विकास गरिनु पर्ने, विद्वान साहित्यकार, भाषाविद्का पनि विज्ञ व्यक्ति प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा कुलपति नियुक्त्त गरिनु पर्नेमा संसारलाई देशको बेइजत गराउने गरि आफ्नै अन्तर्वार्तामा नैतिक, सामाजिकरुपमा पतित हुँ भन्ने कवुल गर्ने, स्वयमशिद्व सामाजिक चरित्रहीन व्यक्तिलाई प्रज्ञा प्रतिष्ठानको कुलपति बनाउनु कति जायज छ? सबैको ध्यान जाओस्!’

यसरी चरणवद्ध विरोध भइरहँदा सरकार भने मौन छ । केही समय लाग्ला गलत हुँदैन भन्दै प्रधानमन्त्रीले बालेन शाहले भाषण गरेका थिए। तर, सरकार श्रृंङ्खलावद्ध रुपमा एकपछि अर्को कमजोरी गर्दै गएको थुप्रै घटनाले प्रस्ट पारिरहेको छ। 

प्रधानमन्त्री बालेन आफैँ कलाकार र कवि हुन्। उनले ’अश्रु’ कविता सङ्ग्रह नै बजारमा ल्याएका छन्। संस्कृतिमन्त्री आफैँ साहित्यकार भएकाले यसपटक साहित्यिक क्षेत्रमा थुप्रै सुधारका काम हुने अपेक्षा गरिएको थियो। तर, यतिबेला ती सबै आसा निरासामा परिणत भएको सरोकारवालाहरुको भनाइ छ । प्राज्ञिक क्षेत्रमा नैतिकता पतन भएका मानिसको नियुक्तिले सरकारको मूल्यांकन र पारदर्शितामा नै प्रश्न उठ्न थालेको छ।

संस्कृतिमन्त्री पौडेल नै नैतिकताको घेरामा?

नगरकोटी मात्र होइन, संस्कृतिमन्त्री पौडेलले पनि कुनैबेला आफ्ना असोभनीय रहरका बारेमा नयाँ पत्रिका दैनिकमा एउटा आर्टिकल लेखेका थिए। वि. सं. २०७५ चैत २३ गते शनिबार मन्त्री पौडेलले ‘जोगी जीन्दगी’ नामक लेख नयाँ पत्रिका दैनिकमा प्रकाशित गरेका थिए। उक्त लेखमा उनले आफ्ना जीवनका इच्छाबारे प्रस्ट पारेका थिए। 

उनले आफ्ना रहरबारे लेखेका थिए, ’अलग अलग देश, वर्ग, भूगोल र जातिका स्त्रीसँग शारीरिक सम्पर्क राख्ने, मन परेका लेखकलाई कहिले पनि नभेट्ने तर मनपरेकी लेखिकालाई सकभर नछाड्ने मेरो रहर छ । पेन्टिङ सिक्ने र सकेसम्म पेन्टरलाई गर्लफ्रेन्ड बनाउने तथा उस्तै परे बिहे मेरो इच्छा छ ।’ नगरकोटीलाई कुलपतिमा नियुक्ति गरेसँगै मन्त्री पौडेलको नैतिकतामाथि समेत प्रश्न उठ्न थालेको छ ।

’मन्त्री पौडेलले आफ्नो मर्यादा भूलेका छन्। पहिलेनै सेटिङ गरेर कु्लपतिका लागि योग्य व्यक्तिको खोजी भन्दै सूचना जारी गरिएको थियो त्यो सबै नाटक रहेको अहिले सावित भएको छ। सरकारले किन यस्तो नाटक गरेको भन्ने प्रश्न आम जनता र लेखकको मनमा उब्जीएको छ,’ नाम नखुलाउने सर्तमा एक लेखकले भने।

लेखक नारायण ढकाल, बुकहिल प्रकाशनका प्रकाशक भुपेन्द्र खड्का र रेखा शाहहरूले तयार पारेको लिस्ट नै सरकारले प्रज्ञा प्रतिष्ठान, संगीत तथा नाट्य प्रतिष्ठान र ललित कला प्रतिष्ठानमा सदर गरेको ती लेखकको आरोप छ।

’यति बेला तीनै प्रतिष्ठानमा बिचौलिया र नाफाखोर हाबी भएका छन्। पहिले बौद्धिकताको दुरुपयोग हुन्थ्यो, अहिले त बौद्धिकता र आदर्श पनि नचाहिने भयो,’ उनले भने।

यस्तै कुलपति नगरकोटीले प्रधानमन्त्री बालेनबाट नै उपकुलपति ताकेता गरिएको आरोपसमेत लगाएका थिए। कुलपतिकै यस्तो भनाइले के प्रधानमन्त्रीको नाममा पनि यस्ता चलखेल भएका हुन् भन्ने प्रश्न उठाइदिएको छ। उनले प्रधानमन्त्रीले नै उपकुलपति तोकेर पठाएको बताएका थिए।

प्रज्ञामा ‘बुकहिल’ हाबी

नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा नयाँ पदाधिकारी तथा सदस्यहरूको नियुक्तिमा प्रस्ट रुपमा बुकहिल हाबी भएको आरोप समेत लागेको छ । मन्त्री पौडेलले निजी प्रकाशन गृह बुकहिलबाट पुस्तक प्रकाशित भएका लेखक तथा साहित्यकारलाई प्राथमिकता दिएका छन्।

त्यसैले सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ता गोपाल दाहालले ‘प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा संयोग पनि कस्तो’ भन्दै व्यङ्ग्यात्मक टिप्पणी गरेका छन्। प्रधानमन्त्री बालेन शाह, संस्कृति मन्त्री गणेश पौडेल, कुलपति कुमार नगरकोटी, उपकुलपति अविनाश श्रेष्ठ र सदस्य सचिव रोशन शेर्छाका कृतिहरू बुकहिलबाटै प्रकाशित भएका छन्।

यस्तै, सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा नियुक्त गायिका रेखा शाह र पदाधिकारी तथा सदस्य सिफारिस समितिका सदस्य नारायण ढकालका पुस्तक पनि सोही प्रकाशन गृहबाट प्रकाशित भएकाले नियुक्तिमा एकपक्षीयता र पहुँच हाबी भएको प्रस्ट देखिएको उनको भनाइ छ।

प्रज्ञाको नियुक्तिमा सुदूर उपेक्षामा, जेनजी अगुवाकै असन्तुष्टी

प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा भएको नियुक्तिमा सुदूरपश्चिमलाई उपेक्षा गरिएको भन्दै सरकारको आलोचना भइरहेको छ।

तीनवटै प्रतिष्ठानमा कुलपति, उपकुलपति, सदस्य–सचिव तथा प्राज्ञसभा सदस्य नियुक्त भएका छन्। नियुक्तिको विवरणअनुसार २९ जना पदाधिकारी नियुक्त हुँदा सुदूरपश्चिमबाट एक जना पनि समेटिएका छैनन्।

जेनजी अगुवा रक्षा बमले तीनवटै प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा भएको नियुक्तिमा सुदूरपश्चिमलाई उपेक्षा गरिएको भन्दै सरकारप्रति व्यङ्ग्य गरेकी छन्। सरकारले नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान, नेपाल ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठान तथा नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा नयाँ पदाधिकारी तथा प्राज्ञसभा सदस्य नियुक्त गरेपछि बमले सामाजिक सञ्जालमार्फत सरकारको निर्णयप्रति असन्तुष्टि जनाएकी हुन्।

उनले हालै नियुक्त गरिएका तीनवटै प्रज्ञा प्रतिष्ठानका पदाधिकारीमा सुदूरपश्चिमको प्रतिनिधित्व शून्य रहेको उल्लेख गर्दै सरकारलाई व्यङ्ग्य गरेकी छन्। उनले लेखेकी छन्, ‘उफ्! कति झिक्कै माया हो सुदूरलाई।’

पूर्वउपप्रधानमन्त्री तथा नेता भीम रावलले पनि प्रज्ञा प्रतिष्ठानको नियुक्तिलाई लिएर असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रतिक्रिया दिँदै रावलले तीनवटै प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा भएको नियुक्तिमा सुशासन, न्याय र निष्पक्षताको झल्को नदेखिएको टिप्पणी गरेका छन्।

‘बालेन्द्र शाह नेतृत्वको रास्वपा सरकारले तीनवटा प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा गरेको नयाँ पदाधिकारी र सदस्यहरूको नियुक्तिमा रास्वपाले दाबी गर्दै आएझैँ सुशासन, न्याय र निष्पक्षताको कुनै झल्को देखिन्न। सदस्यहरूमा ८३ सदस्य मनोनयन हुँदा सुदूरपश्चिमबाट जम्मा नौ जना मात्र, त्यो पनि एकजना बाहेक सबै कैलाली र कञ्चनपुरबाट।’

रावलले प्रधानमन्त्री बन्नुअघि बालेन्द्र शाहले सुदूरपश्चिम भ्रमणका क्रममा दिएको ‘झिक्कै झिक्कै माया’ भन्ने अभिव्यक्तिलाई समेत नियुक्तिसँग जोडेर प्रश्न गरेका छन्।

‘प्रधानमन्त्री हुनु अघि बालेन्द्र शाहजीले सुदूरपश्चिममा गएर “झिक्कै झिक्कै माया” भनेको यही हो त? त्यो भनाइ नक्कली रहेछ भन्ने प्रमाणित भएन र?’ उनले प्रश्न गरेका छन्।

रावलले नियुक्त भएका पदाधिकारी तथा सदस्यहरूको सामाजिक समूहगत प्रतिनिधित्वबारे पनि आफ्नो विश्लेषण सार्वजनिक गरेका छन्। उनका अनुसार पदाधिकारीतर्फ बाहुन ६, नेवार ८, मधेसी २, जनजाति ९, थारू २, दलित १ र क्षेत्री १ जना रहेको देखिन्छ।

त्यस्तै, सदस्यतर्फ बाहुन १५, नेवार ८, मधेसी ६, जनजाति १२, क्षेत्री ६ (१ शाही र १ राणा), दलित ५, थारू २ तथा दशनामी र मुस्लिम १÷१ जना रहेको रावलले उल्लेख गरेका छन्।

तर, नियुक्त व्यक्तिहरूको उमेर, शिक्षा, अनुभव र योग्यता नामावलीमा नखुलाइएकाले त्यस आधारमा विश्लेषण गर्न नसकिएको उनले बताएका छन्।

यस्तै नैतिक पतन भएको व्यक्तिले देशको प्राज्ञिक क्षेत्रको नेतृत्व गर्न सक्छ? भन्दै आम प्रश्न उठिसकेपछि सरकारले बर्खास्त गर्ने कि स्वयं नगरकोटीले राजीनामा दिने भनेर आम साहित्यकार र बौद्धिक वर्गले सरकारलाई प्रश्न गरिरहेका छन्।

बाजुरा । बाजुरामा पहिरोमा परि बेपत्ता भएकी प्रतीक्षा थापा मृत भेटिएकी छन् । पहिरोमा परेर बेपत्ता भएकी २० वर्षीय प्रतीक्षा थापाको खोजतलास गर्ने क्रममा मृत भेटिएकी हुन् ।

पहिराले पुरिएको अवस्थामा उनको शव भेटिएपछि गाउँ शोकाकुल बनेको छ।अविरल वर्षाले गर्दा बाजुराको त्रिवेणी नगरपालिका ताम्सुमा घर माथिबाट पहिरो गएको थियो।पहिरोमा परेर सोही ठाउँ बस्ने धौली देवी रावल र अन्दाजी ४० वर्षका धर्म थापा घाइते भएका थिए ।

घाइते भएकाहरूलाई उपचारको लागी जिल्ला अस्पताल ल्याइएको छ । बिहीबार राति देखिको अविरल वर्षापछि ताम्सु बस्ने ३९ वर्षीय धर्म थापा र ४३ वर्षीय कर्णबहादुर थापाको घर पहिरोले पुरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाजुराले जनाएको छ । 

घटनापछि जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रमुख प्रहरी नायव उपरीक्षक (डिएसपी) शैलेश्वरी बोहराको कमान्डमा १७ जना प्रहरी टोली आवश्यक उद्धार सामग्रीसहित घटनास्थलतर्फ खटिएको थियो ।

पहिरोका कारण गाउँ थप जोखिममा देखिएको छ । पहिरोको अवस्था, घाइतेको उपचार र उद्धार, तथा क्षति विवरण बुझ्न र सुरक्षित बासका लागि पहल गर्ने बारे जानकारी लिन त्रिवेणी नगरपालिकाका प्रमुख—उपप्रमुखको टोली घटना स्थलमा छन् । बाजुरा प्रहरी प्रमुख, नेपाली सेना,सशस्त्र सबैको टोली उद्धारमा सक्रिय छन् । 

गएरातिको भारी वर्षाले जिल्लाको जनजीवन अस्तव्यस्त र कष्टकर बनेको छ । बुढीगंगामा २ मा घर पसलमा क्षति पुगेको छ । गौमुल—२ मा पनि एक घर भत्किएको छ । पैदल बाटा घाटा अवरुद्ध अवस्थामा छन् । सडक क्षेत्र पनि पहिरो र पानीले ठाउँ ठाउँमा असहज बनेको छ । बाजुरामा बर्सेनि अविरल वर्षापछि बाढी पहिरोले धनजनको क्षति हुने गरेको छ ।

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका निवर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवा स्वदेश फिर्ता हुने विषयले यतिबेला कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति गर्माएको छ । उनी फिर्ता हुने विषय मात्र होइन सर्वोच्च अदालतले विशेष महाधिवेशनका सन्दर्भमा पुनरावलोकन गर्न आदेश दिएको प्रसंगले पार्टीको राजनीति थप गिजोलिएको छ । 

देउवाको स्वागतमा इतर पक्षका नेता कार्यकर्ताले विमानस्थलमा देखाउने भनिएको शक्ति प्रदर्शन र विशेष महाधिवेशनबाट चयन भएको गगन थापा नेतृत्वका नेताहरुले दिइरहेको अभिव्यक्तिले कांग्रेस मात्र नभइ मुलुककै राजनीति नयाँ मोडमा प्रवेश गर्ने अनुमान सुरु भएको छ ।

देउवाको स्वदेश फिर्तालाई कांग्रेस भित्रकै नेताहरुले विभिन्न कोणबाट शंका व्यक्त गरिरहेका छन् । कतिपयले सरकार र देउवा समूहबिच नयाँ समझदारी बनेको अनुमान गरेका छन् भने कतिपयले गगन थापा समूहलाई कमजोर बनाउने रणनीतिका रुपमा व्यख्या गरेका छन् । रेड कर्नर नोटिस जारी गरेर नेपाल झिकाउने मनस्थितिमा रहेको नेपाल सरकार एकाएक कसरी परिवर्तन भयो भन्ने विषय सबैभन्दा रोचक र चासोपूर्ण मानिएको छ । 

करिब ६ महिनापछि नेपाल आउने कार्यतालिका बनाएका देउवाले विदेशमै बसेर पनि कांग्रेसको आन्तरिक राजनीतिमा राम्रो प्रभाव राख्दै आएका थिए । त्यसैले उनको भूमिकाले आन्तरिक शक्ति सन्तुलन र नेतृत्वसम्बन्धी विवाद थप गिजोलिने संकेत देखिएको छ । त्यसबाहेक अदालतले पुनरावलोकन गर्ने विषयलाई ‘शंका’ र ‘सेटिङ’का रुपमा अनुमान गर्न थालिएको छ ।

जेनजी आन्दोलनका क्रममा आफ्नै निवासमा सांघातिक आक्रमणमा परी घाइते भएका देउवा १३ फागुन राति सिंगापुर एयरलाइन्सको उडानबाट सिंगापुर गएका थिए । त्यहाँबाट थप उपचारका लागि भन्दै हङकङ पुगेका थिए । हङकङमा रहँदा पनि देउवाले आफ्ना कार्यकर्ता र महत्वपूर्ण व्यक्तिहरुसँग भेटघाट गर्ने गरेको उनी निकट नेताहरुले बताउने गरेका छन् । बेलामौका उनले आधिकारिक स्टेटमेन्ट नै पार्टीको लेटरप्याडमा सार्वजनिक गर्दै आएका थिए । 

इतर पक्षको नेताहरुका अनुसार देउवाको नेपाल आगमन साँच्चै उत्साहपूर्ण हुँदैछ । जेनजी आन्दोलनले उपचारको वहानामा विरक्तिएर विदेश उडेका उनको हङकङ बसाइलाई ‘निर्वासन’का रुपमा ब्याख्या नगरिनु अनि देशको राजनीति अवस्था तरल भइरहेको अवस्थामा उत्सापूर्वक नेपाल फर्किनुलाई सर्वोच्च अदालतले देखाएको सकारात्मक सन्देशलाई पनि आधार मानिएको छ । 

स्वदेश फर्किएपछि देउवा शुक्रबार सुकेधारास्थित मिराकल पार्टी प्यालेसमा आयोजना हुने इतर समूहको राष्ट्रिय भेलामा सहभागी हुने पनि तय भइसकेकाले उक्त भेलामा व्यक्त हुने अभिव्यक्तिले धेरै कुरा प्रष्ट हुने अनुमान गरिएको छ । त्यतिमात्र होइन भेलामा देउवालाई प्रमुख अतिथि बनाउने र १४औं महाधिवेशनबाट निर्वाचित सभापतिको हैसियतमा सम्बोधन गराउने तयारी पनि गरिरहेकाले कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति थप पेचिलो बन्ने निश्चित छ ।

यता, संस्थापन पक्षका नेताहरुको अभिव्यक्ति ‘अतालिएको मनस्थिति’ सार्वजनिक भइरहनु साथै देउवाले सत्यतथ्य बुझेर पार्टीको हितमै कदम चाल्नुहुनेछ भन्ने विश्वास लिएको प्रतिक्रियालाई पनि सामान्य रुपमा मानिएको छैन् । केही न केही राजनीतिक उथलपुथल हुने अनुमान लगाइएको छ । कतिपयले पार्टीको आन्तरिक विवादमा सर्वोच्चले अनावश्यक न्यायिक सक्रियता बढाएको भन्दै आपत्ति पनि जनाइरहेका छन् ।

तर अदालतको आदेशले पार्टीलाई मिलनविन्दुमा ल्याउने अनुमान गर्नेहरु पनि धेरै छन् । निर्वाचन आयोगले गगन थापा नेतृत्वलाई मान्यता दिएको विषयमा देउवा पक्षले अदालतको बाटो रोज्नुलाई सोहीबेला निकै अर्थपूर्ण रुपमा हेरिएको थियो । अदालतको आदेशले पार्टी मिल्नका लागि समेत प्रेरणा दिएको भनेर अर्थाइएको पनि छ ।  

साउन ६ मा पूर्वकार्यवाहक सभापति पूर्णबहादुर खड्काले पुनरावलोकनका लागि निवेदन दिएका थिए। साउन २० मा सर्वोच्च अदालतले पुनरावलोकनका लागि अनुमति दिएपछि देउवा पक्ष उत्साहित देखिन्छ । 

विशेष महाधिवेशनबाट आएको नेतृत्वलाई देउवा पक्षका नेताहरुले सुरुदेखि नै अवैधानिक भन्दै आएको र अदालतले पुनरावलोकनको अनुमति दिएपछि विवादको न्यायिक परीक्षण पुनः सुरु भएको नेताहरुको भनाइ छ । तर कांग्रेस संस्थापन पक्ष भने विशेष महाधिवेशनबाट निर्वाचित नेतृत्वको वैधानिकता अदालतमा बचाउने तयारीमा जुटेको छ । सार्वजनिक कार्यक्रमहरुमा सभापति गगन थापाले सर्वोच्च अदालतको पुनरावलोकन प्रक्रियालाई विश्वासका साथ सामना गर्ने बताउँदै आइरहेका छन् ।

तथापी, देउवाको आगमनलाई उत्साह र शंका दुवै कोणबाट हेरिएपनि बालेन्द्र शाह सरकारको शासकीय गतिविधि पनि एउटा प्रमुख आधार मानिएको छ । सत्तारुढ दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीभित्र बढ्दो अन्तरद्वन्द्व, प्रधानमन्त्री गैरजिम्मेवारपूर्ण गतिविधि र जनउत्तरदायी नबनिरहेको प्रसंग साथै संघीय संसदप्रति गरिरहेको अपमानले नेपालको राजनीतिले नयाँ दिशा समात्ने अनुमान गर्न थालिएको छ ।

काठमाडौँ । जनआस्था साप्ताहिकका सम्पादक तथा जनआस्था मिडियाका अध्यक्ष किशोर श्रेष्ठ पक्राउ परेपछि पत्रकारहरू आन्दोलनमा उत्रिएका छन् ।

ललितपुरको नख्खुस्थित आफ्नै निवासबाट बुधबार साँझ पक्राउ परेका श्रेष्ठलाई काठमाडौँ प्रहरी परिसरको हिरासतमा राखिएको छ ।

श्रेष्ठको पक्राउको विरोधमा नेपाल पत्रकार महासंघकी अध्यक्ष निर्मला शर्मा, प्रेस चौतारी नेपालका अध्यक्ष गणेश पाण्डेलगायत पत्रकारहरूले मध्यरातिदेखि नै काठमाडौँ प्रहरी परिसरअगाडि नाराबाजीसहित धर्ना दिएका छन् ।

पत्रकारहरुले समाचार प्रकाशनको विषयलाई लिएर सम्पादकलाई पक्राउ गर्नु प्रेस स्वतन्त्रतामाथिको हस्तक्षेप भएको बताएका छन् ।

श्रेष्ठविरुद्ध जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौँमा विद्युतीय अपराध तथा वैयक्तिक गोपनीयतासम्बन्धी कसुरमा जाहेरी दर्ता भएको प्रहरीले जनाएको छ । सोही जाहेरीका आधारमा प्रहरीले उनलाई पक्राउ गरेको हो ।

पत्रकार महासंघ तथा विभिन्न पत्रकार संगठनहरूले श्रेष्ठको पक्राउलाई प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतासँग जोडेर विरोध जनाउँदै तत्काल रिहाइको माग गरेका छन् ।

काठमाडौं । नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार महासंघ (फोनिज) ले आफ्नो २७औँ स्थापना दिवस मनाएको छ । स्थापना दिवसको अवसरमा फोनिजले साउन २५ देखि २७ गतेसम्म तीनदिने ‘अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा सम्मेलन’ आयोजना गरेको हो ।

बुधबार २७औँ स्थापना दिवसको अवसरमा आयोजित प्रभातफेरीमा बोल्दै फोनिजका केन्द्रीय अध्यक्ष लक्कीचौधरीले सम्मेलनमा विश्वका २७ देशबाट करिब ५० जना विदेशी मातृभाषी पत्रकारसहित देश–विदेशका करिब ४०० मातृभाषी पत्रकार सहभागी भएको जानकारी दिए ।

उनले भने,‘हामीले साउन २५, २६ र २७ गते तीन दिन अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा सम्मेलन आयोजना गरेका छौं । सम्मेलनमा विभिन्न २७ देशका करिब ५० जना विदेशी मातृभाषी पत्रकारसहित देशभरिबाट आउनुभएका फोनिजकर्मी गरी करिब ४०० मातृभाषी पत्रकारलाई एकै ठाउँमा भेला गरेका छौं ।’

उनका अनुसार सम्मेलनमा मातृभाषा पत्रकारिताको वर्तमान अवस्था, मातृभाषी पत्रकारका समस्या, सञ्चारगृहको अवस्था तथा राज्यको नीतिगत भूमिकाबारे गहन छलफल भइरहेको छ । सम्मेलनका दुई दिनमा करिब ११ वटा प्यानल छलफल र १४ वटा कार्यपत्र प्रस्तुत गरिएको उनले बताए ।

उनले भने,‘तीन दिनदेखि मातृभाषा पत्रकारिताको अवस्था, विदेशमा मातृभाषी पत्रकारहरूको अवस्था, सञ्चारगृहको अवस्था र नेपालमा मातृभाषी पत्रकारहरूको वास्तविक अवस्थाबारे मिहिन ढंगले छलफल गरिरहेका छौं ।’

विगतमा स्थापना दिवसका कार्यक्रम भाषण तथा औपचारिक समारोहमा सीमित हुने गरेको उल्लेख गर्दै चौधरीले यसपटक त्यसबाट सिक्दै नीतिगत बहसलाई प्राथमिकता दिइएको बताए । आदिवासी अधिकारसँग सम्बन्धित विभिन्न सवालमा विज्ञहरूलाई सहभागी गराएर प्यानल छलफल सञ्चालन गरिएको उनको भनाइ छ ।

‘पहिले स्थापना दिवसका कार्यक्रमहरू भाषण र औपचारिक समारोहमा मात्रै सीमित हुन्थे । यसपटक हामीले त्यसबाट सिक्दै स्थापना दिवसलाई नीतिगत बहससँग जोड्ने प्रयास गरेका छौं । आदिवासी अधिकारका विभिन्न सवालमा विज्ञहरूलाई सहभागी गराएर छलफल गरेका छौं,’उनले भने । 

नेपालमा मातृभाषी पत्रकारहरूको वास्तविक अवस्था र तथ्यांकबारे राज्यस्तरबाट पर्याप्त अध्ययन तथा अभिलेखीकरण हुन नसकेको चौधरीले बताए । देशभरका मातृभाषी पत्रकारलाई संगठित गर्ने छाता संस्थाका रूपमा फोनिजले यस विषयलाई निरन्तर उठाउँदै आएको उनले बताए ।

सम्मेलनको अन्तिम दिन बुधबार बिहानदेखि दिउँसोसम्म विभिन्न कार्यपत्र प्रस्तुतिसहित प्यानल छलफल हुने र साँझ ‘काठमाडौं घोषणापत्र’ जारी गर्दै सम्मेलन तथा फोनिजको २७औँ स्थापना दिवस समारोह समापन गरिने उनले जानकारी दिए ।

काठमाडौं । झारखण्ड लोकतान्त्रिक क्रान्तिकारी मोर्चा (जेएलकेएम) का नेता देवेन्द्रनाथ महतोले थालेको आमरण अनशन बुधबार ११औँ दिनमा प्रवेश गरेको छ । स्वास्थ्य अवस्था कमजोर बनेपछि अस्पताल भर्ना गरिए पनि उनले अनशन जारी राखेका छन् ।

झारखण्ड लोक सेवा आयोग (जेपीएससी) र झारखण्ड कर्मचारी छनोट आयोग (जेएसएससी) ले सञ्चालन गरेका भर्ती परीक्षामा अनियमितता भएको आरोप लगाउँदै लाखौं विद्यार्थीको पक्षमा महतोले आन्दोलन गरिरहेका हुन् । विद्यार्थी संगठनहरूले माग सम्बोधन नभए आन्दोलनलाई थप सशक्त बनाउँदै जनआन्दोलनमा रूपान्तरण गर्ने चेतावनी दिएका छन् ।

आन्दोलनको क्रममा गत अगस्ट १० मा राँचीमा आयोजित ‘विधानसभा घेराउ’ कार्यक्रममा करिब ५० हजार विद्यार्थी सहभागी भएको आन्दोलनकारीहरूको दाबी छ । विद्यार्थी नेता रविन्द्र पासवानका अनुसार प्रशासनले विभिन्न जिल्लाबाट विद्यार्थीलाई राँची आउन रोक्ने प्रयास गरे पनि ठूलो संख्यामा विद्यार्थी सडकमा उत्रिएका थिए ।

प्रदर्शनका क्रममा प्रहरी र आन्दोलनकारीबीच झडप भएको थियो । भीड नियन्त्रणका लागि प्रहरीले अश्रुग्यास र पानीको फोहोरा प्रयोग गरेको थियो । आन्दोलनकारीहरूले भने प्रहरीले विद्यार्थी र सञ्चारकर्मीमाथि लाठीचार्ज गरेको आरोप लगाएका छन् ।

विद्यार्थी नेता पासवानले सुरुआतमा प्रहरी प्रशासनले सहयोग गरे पनि साँझपछि अचानक व्यवहार परिवर्तन भएको आरोप लगाए । उनका अनुसार विद्यार्थीलाई हटाउन बल प्रयोग गरिएको थियो । उनले महिला प्रदर्शनकारीमाथि पुरुष प्रहरी परिचालन गरिएको भन्दै आपत्ति जनाए ।

अर्का विद्यार्थी नेता पियुष कुमारले पनि आन्दोलन दमन गर्न राज्य सरकारले बल प्रयोग गरेको आरोप लगाए। उनले विद्यार्थीमात्र नभई सञ्चारकर्मीसमेत प्रहरी कारबाहीको शिकार भएको दाबी गर्दै घटनाको निन्दा गरे । उनले माग पूरा नभएसम्म आन्दोलन जारी रहने र छिट्टै थप कडा कार्यक्रम सार्वजनिक गरिने बताए ।

यद्यपि आन्दोलनकारीहरूले राज्य सरकारसँग संवादका लागि आफूहरू अझै तयार रहेको जनाएका छन् । उनीहरूले प्रशासनसँग वार्तामार्फत समस्या समाधान गर्न चाहेको भए पनि बल प्रयोग स्वीकार्य नहुने बताएका छन् ।

आन्दोलनकारीहरूका अनुसार प्रशासनले आन्दोलनको नेतृत्व गरिरहेका ‘कोर कमिटी’ सदस्यहरूको नाम र ठेगाना माग गरेको छ । विद्यार्थी नेताहरूले आफूहरू अपराधी नभई विद्यार्थी भएकाले आवश्यक विवरण उपलब्ध गराउन तयार रहेको बताएका छन् ।

विद्यार्थीहरूले झारखण्ड कर्मचारी छनोट आयोग (जेएसएससी) को संयुक्त स्नातक स्तरीय (सीजीएल) परीक्षा रद्द गर्न, कथित अनियमितताबारे केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीबीआई) मार्फत छानबिन गराउन तथा भर्ती प्रक्रियामा व्यापक सुधार गर्न माग गरेका छन् ।

मुख्यमन्त्रीलाई सम्बोधन गर्दै आन्दोलनकारीहरूले माग तत्काल पूरा गर्न आग्रह गरेका छन् । उनीहरूले माग बेवास्ता गरिए आन्दोलन विद्यार्थीको सीमित विरोधबाट बाहिरिएर व्यापक जनआन्दोलनमा परिणत हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन् । एएनआई

काठमाडौं । वर्षा, पहिरो तथा नदी कटानका कारण देशका विभिन्न जिल्लाका ७ सडकखण्डमा यातायात अवरुद्ध भएको छ।

प्रहरीका अनुसार काभ्रे–सिन्धुली जोड्ने बीपी राजमार्गमा सम्भावित बाढीको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै राति ६ बजेदेखि बिहान ४ बजेसम्म सम्पूर्ण सवारीसाधनको आवागमन रोक लगाइएको छ। बिहान ४ बजेदेखि बेलुका ६ बजेसम्म भने यातायात सञ्चालन हुने जनाइएको छ।

त्यस्तै, मकवानपुरको कान्ति लोकपथमा वर्षाका कारण राति ५ बजेदेखि बिहान ५ बजेसम्म सबै प्रकारका सवारीसाधनको आवागमन रोक लगाइएको छ।

इलामको मेची राजमार्ग अन्तर्गत इलाम नगरपालिका–९ राजदुवालीमा वर्षाका कारण सडक हिलाम्मे भएपछि यातायात पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ। उक्त स्थानमा वैकल्पिक सडक रहेको जनाइएको छ।

सिन्धुपाल्चोकको अरनिको राजमार्ग अन्तर्गत भोटेकोशी गाउँपालिका–४ चारकिलोमा पहिरो खसेर सडक अवरुद्ध भएको छ। भोटेकोशी–२ कोदारीमा ढुंगा, माटो र लेदोसहितको पहिरो खसेको तथा लिपिङमा सडक भासिएपछि यातायात पूर्ण रूपमा बन्द भएको छ।

रसुवाको पासाङ ल्हामु सडकखण्ड अन्तर्गत उत्तरगया गाउँपालिका–५ खाल्टेमा त्रिशूली नदीले सडकको मुनिबाट कटान गरेपछि सडक पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ।

यसैगरी, रुकुम पश्चिमको भेरी करिडोर अन्तर्गत आठबिसकोट नगरपालिका–६ रिजेगार्ड खोलामा ढुंगा, माटो र लेदोसहितको पहिरो खसेपछि जाजरकोट–डोल्पा सडकखण्ड अवरुद्ध भएको छ।

बाजुराको कर्णाली करिडोर अन्तर्गत जगन्नाथ गाउँपालिका–५ भुकाखोलामा पहिरो खसेपछि कालिकोट–हुम्ला सडकखण्ड पनि पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको प्रहरीले जनाएको छ।

वर्षाका कारण सडकमा पहिरो तथा बाढीको जोखिम कायमै रहेकाले यात्रु तथा सवारी चालकलाई सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ।

सिरहा । सिरहाको गोलबजारमा हिंसात्मक द्वन्द्व भएको १२ दिनपछि आज सामाजिक सद्भाव र एकताको सन्देश दिन सद्भाव ¥याली निकालिएको छ ।

गोलबजारमा पछिल्लो समय उत्पन्न तनाव, हिंसा तथा अशान्तिपछि विभिन्न समुदाय, राजनीतिक दल, नागरिक समाज, व्यवसायी तथा स्थानीयवासीको सहभागितामा ¥याली आयोजना गरिएको हो । ¥यालीमा सहभागीहरूले आपसी भाइचारा, शान्ति, सहिष्णुता र सामाजिक सद्भाव कायम राख्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।

¥यालीमार्फत गोलबजारको शान्ति र सामाजिक एकता पुनःस्थापित गर्न सबै पक्ष जिम्मेवार बन्नुपर्ने सन्देश दिइएको छ । सहभागीहरूले कुनै पनि घटनालाई लिएर समुदायबीच वैमनस्य फैलाउने तथा सामाजिक सद्भाव बिगार्ने गतिविधि नगर्नसमेत आग्रह गरेका छन् ।

१२ दिनअघि भएको हिंसात्मक घटनाले गोलबजारको जनजीवनमा त्रास र तनाव सिर्जना गरेको अवस्थामा आजको सद्भाव ¥यालीले शान्ति र एकताको वातावरण निर्माणमा सकारात्मक सन्देश दिएको स्थानीयहरूको भनाइ छ ।

काठमाडौं । नेपाल प्रहरीका तल्लो तहका कर्मचारीले १६ वर्ष सेवा पूरा गरेपछि पेन्सनसहित ऐच्छिक अवकाश लिन पाउने व्यवस्था लागू गर्न माग गरेका छन्।

जवानदेखि वरिष्ठ हवल्दारसम्मका कर्मचारीले लामो समयदेखि उठाउँदै आएको उक्त माग प्रहरी ऐन तथा नियमावली संशोधनमार्फत सम्बोधन हुनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ । उनीहरूका अनुसार १६ वर्षे पेन्सनको विषयमा पटक–पटक छलफल र आश्वासन पाए पनि हालसम्म कानुनी रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेको छैन । 

तल्लो तहका प्रहरी कर्मचारी २४ घण्टा ड्युटीमा खटिनुपर्ने तथा लामो समयसम्म कठिन र जोखिमपूर्ण जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपर्ने भएकाले १६ वर्ष सेवा पूरा गरेपछि सम्मानजनक रूपमा अवकाश लिन पाउने व्यवस्था आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाई छ।

हालको व्यवस्थाअनुसार पेन्सन सुविधासहित ऐच्छिक अवकाश लिन २० वर्ष सेवा अवधि पूरा गर्नुपर्ने व्यवस्था रहेको उनीहरूले उल्लेख गरेका छन्।

२० वर्ष नपुग्दै सेवा छाड्दा पेन्सन सुविधा नपाइने भएकाले कतिपय कर्मचारी बीचमै राजीनामा दिनुपर्ने अवस्था आउने उनीहरूको भनाइ छ।

त्यस्तै, तल्लो तहमा पदोन्नतिको अवसर सीमित हुँदा लामो समय एउटै पदमा काम गर्नुपर्ने अवस्था रहेको भन्दै १६ वर्षे ऐच्छिक अवकाशको व्यवस्था लागू भए नयाँ जनशक्तिका लागि अवसर सिर्जना हुने उनीहरूको दाबी छ।

उनीहरूले १६ वर्षे पेन्सनसम्बन्धी मागलाई तत्काल कानुनी रूपमा सम्बोधन गरी कार्यान्वयनमा ल्याउन सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।