सोमबार, २३ कात्तिक २०८३
आज कुशे औँसी, बुवाको मुख हेर्ने दिन
काठमाडौं । वैदिक सनातन धर्मावलम्बीले आज पवित्र कुश घरघरमा भित्र्याएर कुशे औँसी तथा बुवाको मुख हेर्ने औँसी मनाउँदैछन् । भाद्रकृष्ण औँसीका दिन मनाइने यस पर्वमा वर्षभरि देवकार्य तथा पितृकार्यमा प्रयोग गरिने कुश घरमा राख्ने परम्परा छ ।
शास्त्रोक्त विधिअनुसार ब्राह्मणद्वारा पूजा गरी उखेलेर जजमानको घरमा पुर्याइएको कुश राख्दा परिवारको कल्याण हुने धार्मिक विश्वास छ । सनातन धर्मावलम्बीले कुश, तुलसी, पीपल र शालिग्रामलाई भगवान् विष्णुको प्रतीकका रूपमा मान्ने गर्छन् । धार्मिक मान्यताअनुसार ब्रह्माजीले विवेकशील प्राणीसँगै पवित्र कुश पनि उत्पन्न गरेका थिए ।
कुशलाई सनातन संस्कारमा पवित्र वनस्पतिका रूपमा प्रयोग गर्ने परम्परा छ। धार्मिक अनुष्ठान, श्राद्ध, तर्पणलगायतका कर्ममा कुशको प्रयोग गरिन्छ । कुशबाट बनेको औँठी अर्थात् पवित्री धारण गर्ने प्रचलनसमेत छ ।
कुशे औँसीलाई बुवाको मुख हेर्ने दिनका रूपमा समेत मनाइन्छ । यस दिन छोराछोरीले आफ्ना बुवालाई मिठाइ, फलफूल, भोजन तथा कपडा उपहार दिएर सम्मान गर्ने गर्छन् । टाढा वा विदेशमा रहेका छोराछोरीले फोन तथा अन्य माध्यमबाट बुवासँग कुराकानी गरी सम्मान प्रकट गर्ने गर्छन् ।
भौतिक रूपमा बुवा नरहेकाहरूले भने विभिन्न धार्मिक तथा पवित्र तीर्थस्थलमा पुगेर दिवङ्गत बुवाको नाममा श्राद्ध, तर्पण, पिण्डदान तथा सिदादान गर्ने परम्परा छ । काठमाडौँको गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिर, रसुवाको बेत्रावती, तनहुँको देवघाट, विष्णुपादुका तथा सुनसरीको वराहक्षेत्रलगायतका तीर्थस्थलमा पितृको सम्झनामा धार्मिक अनुष्ठान गर्ने गरिन्छ ।
विशेषगरी काठमाडौँको उत्तरपूर्वी भेगमा रहेको गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिर परिसरमा आज विशेष मेला लाग्ने गर्छ । दिवङ्गत बाबुको नाममा तर्पण, पिण्डदान तथा सिदादान गर्ने भक्तजनको यहाँ घुइँचो लाग्छ। गोकर्णेश्वरलाई उत्तरगयाका रूपमा समेत चिनिने भएकाले आजको औँसीलाई गोकर्णे औँसी पनि भनिन्छ ।
नयाँ एक्स्काभेटरको प्रयोगले चिलिमे टनेलभित्र उद्धारमा सहज
काठमाडौं । रसुवाको भोटेकोशीमा आएको विनाशकारी बाढीपछि प्रभावित चिलिमे टनेलमा उद्धार कार्य तीव्र पारिएको छ ।
टनेल क्षेत्रमा यसअघि इन्जिनियरहरूले प्रयोग गर्दै आएको रातो एक्स्काभेटर हटाएर अहिले हरियो एक्स्काभेटरबाट उद्धार तथा भग्नावशेष हटाउने काम भइरहेको छ । इन्जिनियर गोकर्ण चौधरीका अनुसार नयाँ एक्स्काभेटरले काम छिटो र प्रभावकारी भएको छ ।
नयाँ एक्स्काभेटर प्रयोगमा ल्याएसँगै उद्धार टोली टनेलको नजिक पुगेको छ । लेदो, ढुंगामुढा एवम कंक्रिटका कारण उद्धार गर्न कठिन भइरहेकाबेला नयाँ एक्स्काभेटरमार्फत काम छिटो अघि बढेको छ ।
नयाँ टनेलभित्र फसेकाहरूको खोजीका लागि एक्स्काभेटरबाट अवरोध हटाउने काम धमाधम भइरहेको चौधरीले जानकारी दिए ।
यसैबीच उज्यालो पार्टी नेपालका अध्यक्ष कुलमान घिसिङ पनि उद्धार कार्यको अनुगमन तथा समन्वयका लागि फिल्डमै सक्रिय देखिएका छन् ।
२० दिनदेखि मुगु सडक सम्पर्कविहीन : दैनिक उपभोग्य वस्तुको हाहाकार, करोडौँको स्याउ बाटोमै कुहियो
मुगु । अविरल वर्षासँगै गएको भीषण पहिरोका कारण कर्णाली राजमार्ग अन्तर्गतको नाग्म–गमगढी र झ्यारी–गमगढी सडक खण्ड विगत २० दिनदेखि पूर्ण रूपमा अवरुद्ध बनेको छ । विकट भूगोल र निरन्तरको वर्षाले गर्दा पहिरो पन्छाउन नसक्दा हिमाली जिल्ला मुगुको राष्ट्रिय सडक सञ्जालसँगको सम्पर्क विच्छेद भएको हो ।
लामो समयदेखि यातायात ठप्प हुँदा जिल्ला सदरमुकाम गमगढीसहित आसपासका ग्रामीण भेगमा खाद्यान्न, खाना पकाउने एलपी ग्यास, निर्माण सामग्री तथा औषधिजस्ता अत्यावश्यक वस्तुको चरम अभाव सिर्जना भएको छ । बजारमा ग्यास र खाद्यान्न सकिएपछि सर्वसाधारणको भान्सादेखि होटेल व्यवसायसमेत नराम्ररी प्रभावित भएका छन् ।
सडक अवरुद्ध भएपछि नेपालगञ्ज र सुर्खेतबाट दैनिक उपभोग्य तथा निर्माणका सामग्री लिएर आएका सयौँ मालबाहक सवारी साधनहरू बाटोमै रोकिएका छन्। राजापुरबाट खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेडको चामल बोकेर आएका ९ वटा ट्रकसहित स्थानीय व्यापारीका गाडीहरू झ्यारी खोला र ताल्चाको बीचमा अलपत्र परेका हुन् । हप्तौँदेखि बाटोमै थुनिएका चालक तथा सहचालकहरू सडक र अस्थायी छाप्रामा कष्टकर बास बस्न बाध्य छन् ।
‘सडक बन्द हुँदा मुगुबाट बाहिर निकासी गर्न लागिएको २० देखि २५ लाख रुपैयाँ बराबरको स्याउ गाडीमै अड्किएर कुहिन थालेको छ । स्याउ कुहिएर गन्हाउन थालेपछि हामी व्यापारीहरूले लाखौँको घाटा व्यहोर्नुपरेको छ,’ स्थानीय व्यापारी कर्णबहादुर बुढाले भने ।
सडक स्तरोन्नतिका नाममा निर्माण व्यवसायीले जथाभावी ‘डबल कटिङ’ गर्दा कमजोर बनेको पहाड खसेर पहिरो गएको स्थानीयको आरोप छ ।
यस्तै स्थानीय नरेन्द्रबहादुर शाहीले अव्यवस्थित डोजर आतंकका कारण सडक मात्र नभई आसपासका बस्ती र जमिनसमेत उच्च जोखिममा परेका छन् ।
‘जथाभावी बाटो खन्दा गएको पहिरोले घरजग्गा नै बगाइदियो। अहिले मेरो ६ जनाको परिवार पूर्ण रूपमा बिचल्लीमा परेको छ । एकातिर हामी घरबारविहीन बनेका छौँ, अर्कोतिर सडक डिभिजन र प्रशासनले समयमै पहिरो पन्छाउन पर्याप्त मेसिन र जनशक्ति नै खटाएको छैन,’ उनले भने ।
यता सडक आयोजना कार्यालयले भने प्रतिकूल मौसम र जटिल भूगोलका कारण काममा केही ढिलाइ भएको जनाएको छ ।
नाग्म–गमगढी–नाक्चेलाग्ना सडक आयोजनाका प्रमुख नन्दराज गिरीले जोखिमयुक्त ठाउँहरूमा मेसिनहरू निरन्तर प्रयोग गरी पहिरो हटाउने काम भइरहेको बताए ।
‘निरन्तरको वर्षा, जटिल भौगोलिक बनावट र ठेकेदारको ढिलासुस्तीका कारण सडकको पहिरो पन्छाउन केही ढिलाइ भएको हो । यद्यपि, जोखिमयुक्त ठाउँहरूमा मेसिनहरू निरन्तर प्रयोग गरी पहिरो हटाउने काम भइरहेको छ । मौसमले साथ दिएमा आगामी केही दिनभित्रै सडक सञ्चालनमा ल्याउने प्रयास गरिरहेका छौँ,’ उनले भने ।
स्थानीयवासी, व्यापारी र अलपत्र गाडी चालकहरूले भने प्रदेश सरकार, सडक डिभिजन तथा स्थानीय प्रशासनलाई तत्काल प्रभावकारी समन्वय गरी ठूला उपकरण परिचालन गरेर सडक खुलाउन माग गरेका छन् ।
भोटेकोशी बाढीको १५ औँ दिन : १,३६७ शव फेला, ५,१०० अझै बेपत्ता; सुरुङ र जलविद्युत् आयोजनाहरूमा तीव्र खोज जारी
काठमाडौं । गत भदौ १०मा भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीको १५ औँ दिनसम्म उद्धार तथा खोजी कार्य जारी रहेको परराष्ट्र मन्त्रालयले जनाएको छ । रसुवा, नुवाकोट, धादिङलगायत नदी तटीय क्षेत्रमा ठूलो जनधन, सडक, पुल तथा जलविद्युत् पूर्वाधारमा क्षति पुगेको यस विपत्तिमा हालसम्म १,३६७ जनाको शव फेला परेको छ भने ३५ देशका करिब ६०० विदेशीसहित ५,१०० जना अझै बेपत्ता छन् ।
मन्त्रालयद्वारा बुधबार अपराह्न अद्यावधिक गरिएको विवरणअनुसार, हालसम्म ३०० भन्दा बढी विदेशी नागरिकसहित १३,६४६ जनाको सकुशल उद्धार गरिएको छ । सुरुङभित्रबाट हालसम्म तीन जनालाई जीवितै निकालिएको छ, जसमा माथिल्लो त्रिशूली ३ ‘ए’ को सुरुङबाट दुई नेपाली र माथिल्लो त्रिशूली १ को सुरुङबाट एक चिनियाँ नागरिक रहेका छन् । सुरुङभित्र हराइरहेकाहरूको यकिन संख्या पुष्टि नभए पनि खोजी कार्य जारी छ ।
नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल तथा राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणसँगै भारत, चीन र दक्षिण कोरियाका सुरुङ उद्धार टोलीहरू परिचालित छन् । साथै, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), मलेसिया र अस्ट्रेलियाका खोज तथा उद्धार टोलीहरू पनि आधुनिक उपकरणसहित फिल्डमा खटिएका छन् ।
मैलुङ खोला, माथिल्लो त्रिशूली १, ३ ‘ए’, ३ ‘बी’, चिलिमे, रसुवागढी तथा लाङटाङ लगायतका बाढी प्रभावित जलविद्युत् आयोजनाहरूमा समानान्तर रूपमा खोजी र उद्धार भइरहेको छ ।
उद्धार तथा शव पहिचान कार्यलाई प्रभावकारी बनाउन नेपाल सरकारले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग उच्च क्षमताका ड्रोन, लाइडार प्रणाली, बेली ब्रिज, डीएनए परीक्षण किट, अन्डरवाटर ड्रोन, पोर्टेबल जेनेरेटर, ठूला पम्प तथा सुरुङ उद्धार सुट लगायतका सामग्री माग गरेको छ ।
गल्छी–त्रिशूली सडक खण्डअन्तर्गत देवीघाटस्थित तादी नदीमा एक्रो ब्रिजका १५ वटा बे जडान भइसकेको र बाँकी चार वटाको काम तीव्र गतिमा भइरहेको छ । नेपाली सेनाले ढुङ्गे बुद्ध मन्दिर तलबाट त्रिशूली बजार जोड्ने करिब २५० मिटरको झोलुङ्गे पुल निर्माण थालेको छ भने सडक खुलाउन विभिन्न स्थानमा उपकरणहरू परिचालन गरिएको छ ।
यस्तै फेला परेका शवहरूलाई विधिविज्ञान (फरेन्सिक) प्रक्रिया पूरा गरी अस्थायी रूपमा गाडिएको छ । मृतकको पहिचानका लागि भारत, चीन, जापान, सिंगापुर र दक्षिण कोरियाका फरेन्सिक टोलीहरूले नेपाल प्रहरीसँग मिलेर काम गरिरहेका छन्। बेपत्ताका आफन्तलाई नेपाल प्रहरी अस्पताल, महाराजगञ्ज वा जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा सम्पर्क गर्न तथा विदेशमा रहेकाहरूलाई नेपाल प्रहरीको इमेलमा डीएनए विवरण पठाउन आग्रह गरिएको छ ।
उता बाढीका कारण चीनतर्फ रोकिएका नेपालीहरूमध्ये तातोपानी नाका हुँदै हालसम्म ७३६ जना स्वदेश फर्किसकेका छन् भने बुधबार थप ३२ जना फर्किने क्रममा छन् ।
सर्वोच्चको निस्सापछि कांग्रेसको आधिकारिकता पाउनेमा देउवा विश्वस्त
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवाले पार्टीको आधिकारिकता विवादमा सर्वोच्च अदालतले निस्सा दिएपछि आफूहरूको आधा जित भइसकेको दाबी गरेका छन् ।
भक्तपुरमा आयोजित ११३ औँ बीपी जयन्तीको अवसरमा ‘बीपी विचार, राष्ट्रिय राजनीति र नेपाली कांग्रेस विषयक’ बिचार गोष्ठी कार्यक्रममा बोल्दै उनले सर्वोच्चबाट आफूहरूले न्याय पाउने विश्वास व्यक्त गरेका हुन् ।
उनले भने, ‘निर्वाचन आयोगका प्रमुखले मेरो ज्यानको खतरा भयो भनेको छ । मैले भनेको होइन । सबैले सुनेको कुरा हो । हामीले सर्वोच्चमा मुद्दा हाल्यौँ । चुनाव भइसक्यो के गर्ने ? भन्यो । हामीले पुनरावलोकनमा गयौँ । पुनरावलोकनले निस्सा दियो हामीलाई । निस्सा दिएपछि हाम्रो आधाभन्दा बढी विजय भइसक्यो ।’
यसैगरी उनले गगन थापालाई विशेष महाधिवेशन आह्वान गर्ने अधिकार नै नभएको जिकिर गरे । देउवाले जतिसुकै षड्यन्त्र भएपनि आफूहरूले आधिकारिकता पाउने विश्वास व्यक्त गरे ।
उनले भने, ‘अब अहिले पनि के गरेर हुन्छ, कसलाई भनेर के गरेर हुन्छ, कुनै पनि हालतमा पुनरावलोकनबाट नेपाली कांग्रेसको आधिकारिकता हामीले पाउनुपर्ने कुरा रोक्न कोसिस भइराखेको छ । तर हामी कुनै हालतमा मान्दैनौँ । रुख चिह्न, चारतारे झन्डा नेपाली कांग्रेसको हामीले पाउनेछौँ ।’
युक्रेनको राजधानी किएभमा रुसी ड्रोन आक्रमण, चार जना घाइते
काठमाडौं । रुस–युक्रेन युद्ध जारी रहेका बेला युक्रेनी राजधानी किएभमा रुसी ड्रोन आक्रमणबाट चार जना घाइते भएका छन् । युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले बुधबार सामाजिक सञ्जालमार्फत किएभको एक अपार्टमेन्ट भवनमा रुसी ड्रोन ठोक्किँदा चार जना घाइते भएको बताएका हुन् ।
जेलेन्स्कीका अनुसार घटनापछि उद्धारकर्मीले तत्काल उद्धार तथा आगो नियन्त्रणको काम गरेका थिए । रुसी आक्रमणबाट ओडेसा क्षेत्रमा मोल्डोभासँग जोडिएको अन्तर्राष्ट्रिय स्टारोकोजाचे सीमा नाका पनि प्रभावित भएको उनले बताएका छन् । आक्रमणपछि उक्त सीमा नाकाको सञ्चालन स्थगित गरिएको छ ।
सीमा नाकामा भएको आक्रमणमा दुई जनाको मृत्यु भएको तथा तीन जना घाइते भएको जेलेन्स्कीले जानकारी दिएका छन् । उद्धारकर्मीले १६ जनालाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गरेको उनले बताए ।
उनका अनुसार रुसी आक्रमणपछि ड्निप्रो, माइकोलाइभ, जापोरिज्जिया, खार्किभ, झिटोमिर र किएभ क्षेत्रमा क्षतिको विवरण संकलन तथा उद्धार कार्य भइरहेको छ । जेलेन्स्कीले रुसी आक्रमणप्रति अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको प्रतिक्रिया पर्याप्त नभएको आरोप लगाएका छन् । उनले दैनिकजसो मानिसको ज्यान जाने गरी भइरहेको आक्रमण रोक्न प्रभावकारी अन्तर्राष्ट्रिय कदम आवश्यक रहेको बताए ।
‘मस्कोले क्षेप्यास्त्र र ड्रोन आक्रमण गरेर पनि कुनै परिणाम भोग्नुपर्दैन भन्ने विश्वासका साथ जाडो मौसममा प्रवेश गर्नु हुँदैन,’ जेलेन्स्कीले भनेका छन् । रुसमाथिका प्रतिबन्ध र युक्रेनलाई प्रदान गरिने सहयोग प्रभावकारी रूपमा अघि बढाउनुपर्ने उनको भनाइ छ ।
यसैबीच, जेलेन्स्कीले सेप्टेम्बर ७ मा रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने प्रयासमा क्षेत्रीय विवाद महत्वपूर्ण विषय रहेको बताएका थिए । किएभमा अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विटकफ र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुशनरसँगको भेटपछि उनले वार्ताका केही जटिल विषय राष्ट्रिय नेताहरूको तहबाट मात्रै समाधान हुन सक्ने बताएका थिए ।
जेलेन्स्कीले अमेरिकी प्रतिनिधिमण्डलसँग तीन चरणमा छलफल भइसकेको र ती छलफल सार्थक रहेको दाबी गरेका छन् । उनले वार्ताले पुनः कूटनीतिक प्रक्रिया अघि बढाउन तथा दीर्घकालीन शान्ति सम्झौताको वातावरण बनाउन सहयोग पुग्ने आशा व्यक्त गरेका छन् ।
उता, रुसी राष्ट्रपतिको कार्यालय (क्रेमलिन)का प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि गरिरहेको प्रयासको स्वागत गरेको बताएका छन् । पेस्कोभले रुसले युद्ध चाहेको नभई पहिले सुरु भएको द्वन्द्व अन्त्य गर्न खोजिरहेको दाबी गरे । उनका अनुसार मस्कोको उद्देश्य युद्ध रोक्नु रहेको छ । तर, रुसले पुनः क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन आक्रमण तीव्र पारेपछि तत्कालै रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्य हुने सम्भावना अझै टाढा देखिएको छ । एएनआई
जंगलमा नास भए जाने अल्लोबाट कपडा बनाउँदै डडुवाका थामी समुदाय
रामेछाप । जंगलमा पाइने अल्लोलाई आम्दानीको स्रोतमा परिणत गर्दै रामेछापको अति सीमान्तकृत थामी समुदायले गाउँमै रोजगारी सिर्जना गरेका छन् । दोरम्बा शैलुङ गाउँपालिका–१ डडुवामा सामूहिक लगानीमा सञ्चालित अल्लो प्रशोधन तथा कपडा उद्योगले स्थानीय परम्परागत सीप र श्रमलाई गाउँकै अर्थतन्त्रसँग जोडेको छ ।
शैलुङको जंगलमा प्राकृतिक रूपमा पाइने अल्लोलाई सङ्कलन गरी प्रशोधन गरेर धागो निकाल्ने र त्यसबाट विभिन्न प्रकारका कपडा उत्पादन गर्ने काम सो उद्योगले गर्दै आएको छ । गाउँमै स्थापना भएको उद्योगले रोजगारी सिर्जना गर्नुका साथै परम्परागत सीप समेत हस्तान्तरण गरेको छ । आफ्ना बाजे बेजैहरूबाट यो सिप सिकेको उद्योगका सञ्चालनक सदस्य मंगले थामी बताउँछन् ।
उद्योगमा हाल दैनिक आठ जना श्रमिकले प्रत्यक्ष रूपमा काम गर्दै आएका छन् भने अल्लो काट्ने तथा लोक्ता निकाल्ने मौसममा भने गाउँका धेरै मानिसहरूले काम पाउने उनले जानकारी दिए । अल्लोको लोक्ता निकालेर चर्खाबाट धागो तयार गरी स्थानीय प्रविधिबाट नै धागो रंग्याएर हाते मेसिनको प्रयोगबाट उद्योगमा कपडा बनाइने गरिन्छ ।
प्राकृतिक र स्थानीय कच्चा पदार्थबाट हातैले तयार गरिने भएकाले अल्लोका कपडा स्वास्थ्यका दृष्टिले उपयोगी मानिन्छन् । बलियो, न्यानो र टिकाउ हुनुका साथै मौलिक नेपाली उत्पादन भएकाले यसको बजारसमेत राम्रो माग छ । उद्योगमा उत्पादित कपडा रामेछाप र आसपासका जिल्लासहित काठमाडौं तथा पूर्वी नेपालका झापासम्म पुग्ने गरेको छ ।
थामी समुदायले सञ्चालन गरेको अल्लो उद्योग केवल कपडा उत्पादन गर्ने थलो मात्र नभई स्थानीय स्रोत र साधनको सदुपयोगमार्फत ग्रामीण अर्थतन्त्र बलियो बनाउन सकिने उदाहरण बनेको छ । यसलाई प्रवर्धन गर्न संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकोको थप सहयोग स्थानीयले अपेक्षा गरेका छन् ।
जेन्जी सहिद दिवस मनाइँदै, देशभर सार्वजनिक बिदा
काठमाडौं । आज जेन्जी सहिद दिवस मनाइँदै छ । आज (मगंलबार) भदौ २३ गते जेन्जी सहिद दिवस मनाउन सरकारले सार्वजनिक बिदा दिएको हो ।
यही भदौ १८ बसेको मन्त्रिपरिषद्को बैठकले आन्दोलनका क्रममा ज्यान गुमाएका युवाको सम्झना र सम्मानमा आज देशभर सार्वजनिक बिदा दिने निर्णय गरेको थियो ।
गत भदौ २३ गते भएको जेन्जी आन्दोलनले देशको राजनीतिक उथलपुथल समेत भएको थियो भने धेरै जेन्जी युवाहरुको ज्यान समेत गएको थियो ।
कोशी सरकारको न्यूनतम साझा कार्यक्रम सार्वजनिक, सुशासनदेखि गाँजा खेती प्रवद्र्धनसम्मका योजना
विराटनगर । कोशी प्रदेश सरकारले सुशासन, पूर्वाधार विकास, रोजगारी सिर्जना, कृषि, पर्यटन तथा स्वास्थ्य क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राख्दै न्यूनतम साझा कार्यक्रम, २०८३ सार्वजनिक गरेको छ ।
नेकपा (एमाले) र नेकपाबीच भएको तीनबुँदे सहमति कार्यान्वयनको क्रममा मुख्यमन्त्री हिक्मतकुमार कार्की नेतृत्वको कोशी प्रदेश सरकारको मन्त्रिपरिषद् हेरफेर र कार्यविभाजनपछि दुई दलले सरकार सञ्चालनलाई प्रभावकारी, परिणाममुखी र जनउत्तरदायी बनाउन न्यूनतम साझा कार्यक्रम सार्वजनिक गरेका हुन्।
भदौ २२ गते सार्वजनिक गरिएको कार्यक्रममा वित्तीय अनुशासन, प्रशासनिक चुस्तता, कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयन, पुँजीगत खर्च वृद्धि तथा चालु खर्चमा मितव्ययिता कायम गर्ने प्रतिबद्धता जनाइएको छ।
त्यसैगरी चालु आर्थिक वर्ष २०८३÷८४ को बजेट पुनरावलोकनको काम यथाशीघ्र सम्पन्न गर्ने तथा स्वीकृत नीति, कार्यक्रम र बजेटमा उल्लेखित प्राथमिकतालाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्ने दुई दलबीच सहमति भएको छ ।
मुख्यमन्त्री कार्यालयलाई सुशासनको केन्द्र बनाइने
न्यूनतम साझा कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयलाई प्रदेशका सबै मन्त्रालय, निकाय तथा कार्यालयको कार्यसम्पादन मूल्याङ्कन, जिम्मेवारीको निगरानी र सुशासनको केन्द्रका रूपमा थप प्रविधिमैत्री बनाउने उल्लेख छ।
सबै मन्त्रालय तथा निकायको आवधिक कार्यसम्पादन समीक्षा गरी आवश्यक निर्देशन दिन स्पष्ट मापदण्ड र कानुनी व्यवस्था गरिने जनाइएको छ । अन्तरमन्त्रालय तथा निकायबीचको समन्वय र सहकार्य प्रभावकारी बनाउन आवश्यक कानुनी संरचना विकास गर्ने योजना पनि कार्यक्रममा समेटिएको छ ।
२०८० सालअघि बनेका ऐन तथा नियमको कार्यान्वयन अवस्थाको समीक्षा गरी आवश्यक संशोधन, परिमार्जन तथा एकीकरण गर्ने तथा विद्यमान कार्यविधि, निर्देशिका र गठन आदेशलाई आवश्यकता अनुसार कानुनी संरचनामा ल्याउने प्रतिबद्धता गरिएको छ।
लगानी, कृषि र पर्यटनमा जोड
प्रदेशमा लगानी विस्तारका लागि गत आर्थिक वर्षमा सम्पन्न लगानी सम्मेलनबाट प्राप्त प्रतिबद्धतालाई कार्यान्वयनमा लैजाने तथा निजी क्षेत्रलाई विश्वासमा लिएर कृषि, उद्योग, पर्यटन, ऊर्जा र पूर्वाधार क्षेत्रमा थप लगानी भित्र्याउने कार्यक्रम बनाइने भएको छ।
प्रदेशका सबै निर्वाचन क्षेत्रका पर्यटकीय गन्तव्य तथा स्थानीय तहका केन्द्र र मुख्य बजार जोड्ने रणनीतिक सडक निर्माणलाई प्राथमिकता दिइने भएको छ।
अनियन्त्रित बसाइँसराइ नियन्त्रणका लागि एकीकृत ग्रामीण विकास प्राधिकरणको संरचनागत व्यवस्था गरी ग्रामीण विकासका नयाँ योजना तथा कार्यक्रम अघि बढाउने उल्लेख छ।
व्यावसायिक जडीबुटी खेती, उत्पादन, प्रशोधन तथा बजारीकरणलाई विशेष प्राथमिकता दिने तथा पर्यटन विकासमा भौगोलिक सन्तुलन कायम गर्न गुरुयोजना तयार गर्ने कार्यक्रम पनि समेटिएको छ।
स्वास्थ्यमा ५० शय्याको अस्पताल
कोशी प्रदेशका प्रत्येक जिल्लामा रहेका प्रादेशिक अस्पताललाई न्यूनतम ५० शय्यामा स्तरोन्नति गर्ने नीति कार्यान्वयन गर्न चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासिकभित्र संगठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण (ओ एन्ड एम) सम्पन्न गर्ने र स्तरोन्नतिको काम अघि बढाउने घोषणा गरिएको छ।
धनकुटा प्रादेशिक अस्पताललाई शिक्षण अस्पतालका रूपमा विकास गर्ने तथा मेची प्रादेशिक अस्पताललाई स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका रूपमा स्तरोन्नति गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइने भएको छ।
बिदाका दिन अस्पताल सञ्चालन गर्न कर्मचारीलाई थप सुविधा उपलब्ध गराएर सेवा सञ्चालन गर्ने तथा प्रदेशभित्र उपयुक्त स्थानमा विशिष्टीकृत जलन उपचार युनिट स्थापना गर्ने योजना पनि कार्यक्रममा राखिएको छ।
युवालाई रोजगारी, किसानलाई सहुलियत
उद्यमशीलताको विकासमार्फत रोजगारी सिर्जना गर्न युवा लक्षित कार्यक्रम विस्तार गर्दै थप बजेट व्यवस्था गरिने भएको छ।
चाक्लाबन्दीमार्फत सामूहिक खेती गरी नगदेबाली उत्पादन गर्न चाहने किसानलाई थप सहुलियत उपलब्ध गराउने कार्यक्रम बनाइने भएको छ। बाँदरबाट बालीनालीमा भइरहेको क्षति न्यूनीकरणका लागि अध्ययन तथा अनुसन्धान गरी प्राप्त निष्कर्षका आधारमा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने उल्लेख छ।
अधुरा तर महत्वपूर्ण भौतिक पूर्वाधार, खानेपानी तथा सिँचाइ आयोजनामा थप बजेट व्यवस्था गरी परिणाममुखी रूपमा अघि बढाउने तथा प्रदेशस्तरीय महत्वपूर्ण सिँचाइ आयोजनालाई बहुवर्षीय योजनाका रूपमा विकास गर्ने नीति लिइने भएको छ।
सिँचाइसँगै सोलार पावरको विकास र प्रयोगका लागि विशेष कार्यक्रम ल्याउने पनि कार्यक्रममा उल्लेख छ।
स्थानीय रक्सी र गाँजा खेतीबारे कानुनी व्यवस्था गरिने
जनस्तरबाट व्यापक माग भएका तथा आयआर्जन र स्थानीय अर्थतन्त्र विस्तारमा योगदान पु¥याउन सक्ने विषयलाई प्रचलित कानुनको दायरामा राख्दै स्थानीय रक्सी र गाँजा खेतीको प्रवद्र्धनका लागि आवश्यक कानुनी व्यवस्था गर्ने विषय पनि न्यूनतम साझा कार्यक्रममा समेटिएको छ।
त्यसैगरी प्रत्येक स्थानीय तहमा कम्तीमा एउटा नमुना सामुदायिक विद्यालय विकास गर्न स्थानीय तहसँगको समन्वयमा काम अघि बढाइने भएको छ।
आईटी र विद्युतीय शासनलाई प्राथमिकता
प्रदेश सरकार मातहतका कार्यालयमा प्रयोग हुने सरकारी सफ्टवेयर आवश्यकता अनुसार विकास गर्ने तथा तथ्याङ्क व्यवस्थापन र भण्डारणका लागि प्रदेशस्तरीय भण्डारण केन्द्र स्थापना गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइने भएको छ।
विद्युतीय शासन तथा विद्युतीय साक्षरता विस्तार गर्दै आईटीसम्बन्धी तालिममार्फत युवालाई स्वरोजगार तथा रोजगारीका लागि आवश्यक जनशक्ति तयार गर्ने कार्यक्रम सञ्चालन गरिने जनाइएको छ।
विपद् व्यवस्थापन र लागुऔषध नियन्त्रण
प्रदेश सरकारले तयार गरेको विपद् जोखिम डिजिटल म्यापिङ तथा पाँचवर्षीय रणनीतिक योजनालाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्ने तथा जिल्ला र स्थानीय विपद् व्यवस्थापन समितिसँगको समन्वय थप व्यवस्थित बनाउने प्रतिबद्धता गरिएको छ।
दुर्घटना न्यूनीकरणसँगै लागुऔषध सेवन, ओसारपसार तथा बिक्री वितरण नियन्त्रणका लागि थप उन्नत कार्ययोजना बनाएर कार्यान्वयन गर्ने उल्लेख छ।
प्रदेशका स्थायी संरचना स्थापना गर्ने कार्यलाई पनि प्राथमिकताका साथ अघि बढाइने भएको छ। खेलकुद क्षेत्रको विकासका लागि रंगशाला तथा व्यायामशालालगायतका संरचना निर्माणमा विशेष पहल गरिने जनाइएको छ।
वन क्षेत्रका खाली जमिनको सदुपयोग तथा बूढा, पुराना र ढलेका रुखको उचित व्यवस्थापनमार्फत जनतालाई काठदाउराको सुविधा उपलब्ध गराउने र सरकारको स्रोत वृद्धि गर्ने कार्यक्रम ल्याइने भएको छ।
न्यूनतम साझा कार्यक्रमलाई कार्यान्वयनमा लैजाँदा प्रदेशसभामा रहेका अन्य दल, सरोकारवाला, विज्ञ तथा विशेषज्ञको सुझाव र परामर्शलाई समेत समेटेर अघि बढ्ने दुई राजनीतिक दलले प्रतिबद्धता जनाएका छन्।
कार्यक्रम मस्यौदा कार्यदलमा नेकपा संसदीय दलका नेता इन्द्रबहादुर आङ्बो, नेकपा (एमाले) संसदीय दलका उपनेता तिलकुमार मेन्याङ्बो, खानेपानी, सिँचाइ तथा ऊर्जा मन्त्री तिलचन पाठक, बाबुराम गौतम, गणेश उप्रेती, रेवतीरमण भण्डारी तथा एमाले प्रदेश कमिटी सचिव राजकुमार भण्डारी रहेका थिए।
सप्तकोशीमा पानीको बहाव बढ्यो, कोशी ब्यारेजका २७ ढोका खुल्ला
इनरुवा । पूर्वी पहाडी जिल्लामा लगातार भएको वर्षाका कारणले सप्तकोसी नदीमा पानीको बहावमा वृद्धि भएको छ ।
आइतबार राति ८:१५ बजे गरिएको मापन अनुसार कोशी ब्यारेज भएर दुई लाख २० हजार क्युसेक प्रतिसेकेन्ड पानीको बहाव भइरहेको सुनसरीका प्रहरी नायव उपरीक्षक चन्द्रबहादुर खड्काले जानकारी दिए ।
पानीको बहाव बढेपछि कोशी ब्यारेजको मूल ५२ वटा र ४ वटा नहरको गरेर ५६ वटा ढोका मध्यै २७ वटा ढोका खुल्ला गरिएको प्रहरी नायव उपरीक्षक खड्काले बताए ।
पानीको बहाव बढेसँगै कोशी ब्यारेजमा खतराको सङ्केत स्वरूप रातो बत्ती बालिएको र रातो झन्डा फहराइएको छ ।
सप्तकोशीमा पानीको बहाव बढ्दै गएपछि कोशी नदी आसपासका बासिन्दालाई सतर्क रहन प्रहरीले आग्रह गरेको छ । नदीको पानीको सतह तथा बहावको अवस्थाबारे निरन्तर निगरानी भइरहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुनसरीले जनाएको छ ।
प्रहरीले कोशी नदी आसपासका जोखिमयुक्त क्षेत्रका बासिन्दालाई सावधानी अपनाउनका लागि आग्रह गरिएको उनले बताए ।
