धरान । मंगलबार धरान उपमहानगर वाड नं. १४ मा अवस्थीत पिण्डेश्वरी संस्कृत माध्यमिक विद्यालयको छात्रावास भवनको शिलान्यास सुनसरी निर्वाचन क्षेत्र नं. १ का सांसद, पूर्व मन्त्री तथा जनता समाजवादी पार्टी केन्द्रीय अध्यक्ष मा. अशोक कुमार राईले गर्नु भएको छ । 

संस्कृत विद्या संवर्धन समितिका वर्तमान सचिव चन्द्रमणि नेपालका अनुसार “मा. अशोक कुमार राई शिक्षा मन्त्री भएको बेलामा यहाँको अवस्था बुझन बोलाउदा आउनु भयो र अध्ययन गर्नु भयो अवलोकन गर्नु भयो र यहाँको अवस्था बुझायौ, छात्रावास नभएको जसले गर्दा अति समस्या भएको जानकारी गरायौ । र उहाँको पहल गरिदिनु भयो र केही बजेट निकासा भएको हुनाले आजको शिलान्यास गरिएको हो ।”

अनौपचारिक रूपमा २०४१ साल र औपचारिक रूपमा २०४३ सालमा स्थापना भएको यस विद्यालयमा ८० जना विद्यार्थीले अध्ययन गरिरहेका छन् । विद्यार्थीहरू केही स्थानीय त्यसैगरी भोजपुर, धनकुटा, इलाम, उदयपुर र तराईका केही भागबाट अध्ययनका लागि आएको सचिव नेपालले जानकारी दिए । विद्यालयको छात्रावास नभएको हुनाले विद्यालयले अध्ययनरत विद्यार्थीहरूलाई विद्यालयको केही भवन र गुरुकुलको मन्दिरमा विद्यार्थीहरुलाई राखिरहेको छ । त्यसैगरी विशेष छात्रावासको व्यवस्थापन नहुदा महिला विद्यार्थीहरूलाई सामेल गर्न नसकेको सचिवले बताए । विद्यालयमा अध्ययनरत ८० जना विद्यार्थीलाई विद्यालयले निःशुल्क भोजन गराउदै गरेको सचिव नेपालले जानकारी दिए ।

यस विद्यालयको आर्थिक स्रोतको रूपमा भने निजी स्रोतमा दान र चन्दा त्यसैगरी स्थानीय सरकारबाट वार्षिक अनुदान पाइरहेको सचिव नेपालले बताए । साथै सबै गुरुकुलहरूमा महर्षि फाउडेसन संस्था रहेको छ र उक्त फाउन्डेनले सहयोग गर्ने गरेको, जसले आर्थिक रूपमा विद्यालयलाई धेरै राहत मिलेको सचिव नेपालले बताए ।

त्यसैगरी आज भएको शिलान्यास भवनको बजेटले भवन पुरा नहुने र विद्यालयको आयस्रोत नभएको हुनाले अपुग बजेट आर्थिक सङ्कलन गरि छात्रावास पुरा गर्ने सचिव नेपालले बताए । ८० जना विद्यार्थीलाई दिनहुँ निःशुल्क भोजन गराउने शिक्षा प्रेमी माहनुभावहरूले छात्रावासलाई पुरा गर्न पनि सहयोग गर्नु हुन्छ भन्ने विश्वास सचिव नेपालको रहेको छ ।

त्यसैगरी सासद अशोक कुमार राईले धरान वडा नं. १४ को प्रा. डा. टङ्क प्रसाद न्यौपाने अध्ययन अनुसन्धान केन्द्रको भवन निर्माणको शिलान्यास कार्यक्रम पनि सम्पन्न भएकोछ ।

प्रा. डा. टङ्क प्रसाद न्यौपाने अध्ययन अनुसन्धान केन्द्र वाङ्मय संवृद्ध संस्कृति समाज आदिको विषय वस्तुको अध्ययन अनुसन्धानका का लागि प्रा.डा. टङ्क प्रसाद न्यौपानेको कृयाशिलतामा वि.स. २०७५ सालमा स्थापित संस्था हो । यो संस्थाले अध्ययन अनुसन्धानका क्षेत्रमा निकै महत्वकांक्षा लिएको प्रा. डा. टङ्क प्रसाद न्यौपाने अध्ययन अनुसन्धान केन्द्रका अध्यक्ष प्रा.डा. रमेश घिमिरेले बताए । संस्थाको सपनाबाट यो भाषा वाङ्मय संस्कृतिको क्षेत्रमा निकै ठुलो उपलब्धि हासिल हुन्छ भन्ने अपेक्षा अध्यक्ष घिमिरेको रहेको छ । अध्यक्ष घिमिरेको अनुसार यो योजना मा. अशोक कुमार राईको पहलमा सङ्घीय बजेटबाट १ करोड बजेट छुटिएको हो । र यो भवन ४ करोड १६ लाखको क्रमागत बजेटमा निर्माण हुन लागेको हो । यस भवनका लागि विर्ख बहादुर डंगोलले जग्गा दानमा दिएको अध्यक्ष घिमिरेले बताए ।

शिलान्यास कार्यक्रम पश्चात् धरान–१४ मा अवस्थित स्टार होटेलमा औपचारिक कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो । कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि सुनसरी जिल्ला क्षेत्र नं. १ का सङ्घीय सांसद तथा निवर्तमान शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री मा. अशोक कुमार राईको रहेको थियो । उक्त कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि राईले वि.पि. कोइराला र पुष्पलालको उदाहरण दिदै प्रा.डा. टङ्क प्रसाद न्यौपाने पनि एउटा संस्थाको रूपमा स्थापित हुदै गरेको अनुभूति भएको राईले बताए । 

साथै यस कार्यक्रममा विशेष अतिथिमा १ नं.प्रदेश सांसद विजय राई, मा. यशोदा कायस्य, पूर्व मा. जयकुमार राई र अथितीमा जग्गादाता, पार्टीका विभिन्न प्रतिनिधिहरू विभिन्न संस्थाका पदाधिकारीहरू लगायतको उपस्थितिरहेको थियो । 

शिलान्यास कार्यक्रम कै निरन्तरता अनुसार धरान उपमहानगरपालिका वडा नं. ४ को हर्दियामा निःशुल्क आवासीय माध्यमिक विद्यालय भवनको शिलान्यास भएको छ । सुनसरी जिल्ला क्षेत्र नं. १ का सङ्घीय सांसद तथा निवर्तमान शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री मा. अशोक कुमार राईले बुधवार शिलान्यास गरेको हो । धरान उपमहानगरपालिका २० वटा वडा मध्ये १९ वडामा माध्यमिक तहको विद्यालय सञ्चालन भइरहदा धरानको वडा नं. ४ मा भने माध्यमिक तहको एउटा पनि विद्यालय छैन । धरान उपमहानगरपालिका वडा नं. ४ मा कहि पनि सडक कालो पत्रे भएको छैन र कुनै पनि सार्वजनिक यातायात र सरकारी वा निजि विद्यालयको बस चल्दैन । जसले गर्दा धरान बजारको केही किलोमिटर मात्रै टाढा भएर पनि विद्यार्थीहरू आधारभूत तह उर्तिण गरेपश्चात धरान बजारमा डेरा लिएर बस्नु पर्ने बाध्यता रहेको छ । 

यस विद्यालय सञ्चालन पश्चात् धरान ४ का जनतालाई अलिकति भए पनि आर्थिक राहत र विद्यार्थीलाई पठनपाठनमा सहज हुने धरान वडा नं. ४ का वर्तमान अध्यक्ष धन बहादुर राईले बताए । साथै अहिले हाम्रो आर्थिक स्तर त्यति धेरै सबल भइ नसकेको र धरानमा निःशुल्क आवासीय विद्यालय नभएको कारणले यस विद्यालयमा धरान ४ को मात्रै नभएर अन्यत्रबाट पनि विद्यार्थी पढ्न आउने र सहर बजारमा भाडा तिर्न नसकेकै कारणले विद्यालय छाड्ने विद्यार्थीलाई वरदान हुने विश्वास अध्यक्ष राईको रहेको छ । यस भवनको बजेट बहुवर्षीय योजना भएकोले वार्षिक रूपमा बजेट छुट्ने अध्यक्ष राईले जानकारी दिए । साथै यो विद्यालय सञ्चालनका लागी दुई जना माध्यमिक तह स्तरको शिक्षक आवश्यक रहेको अध्यक्ष राईले बताए । र यो योजना माननीय राईको पहलबाट परेको र शिक्षकको दरबन्दीको लागि पनि पहल कदमी गरिदिन माननीय अशोक कुमार राईलाई अध्यक्ष राईले अनुरोध गरे । 

साथै आज बिहिवार धरान उपमहानगर वाड न. ११ मा रहेको ज्ञानोदय उच्च मा.वि.को भवन शिलान्यास भएको छ । शिलान्यास कार्यक्रम धरान ११ का वर्तमान वडा अध्यक्ष लोकेन्द्र बहादुर फागोको अध्यक्षतामा भएको छ । सो कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिको रूपमा सुनसरी जिल्ला क्षेत्र नं. १ का सङ्घीय सांसद तथा निवर्तमान शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री मा. अशोक कुमार राई, विशेष अतिथिमा प्रदेश सांसद विजय राई र अतिथिका रूपमा धरानमा भएका जनप्रतिनिधिहरू, विभिन्न पार्टीका प्रतिनिधिहरू र समाजसेवीहरू उपस्थित भए । धरान ११ मा भएको ज्ञानोदय मा.वि. सबैको साझा भएको र यो साझा सम्पतिलाई कुनै पार्टी नभनि तन, मन र धनले सहयोग गर्नु पर्ने भएकोले सो कार्यक्रममा धरानका जनप्रतिनिधिहरू, विभिन्न पार्टीका प्रतिनिधि र समाजसेवीलाई आमन्त्रण गरिएको अध्यक्ष फागोले बताए । 

कार्यक्रममा निर्वाचन क्षेत्र विकास कार्यक्रम अन्तर्गत यस विद्यालयको भवनको लागी २ करोड बजेट प्रस्ताव गरेकोमा रकमको अभावले होला स्वीकृत हुने बेलामा १ करोड मात्रै स्वीकृत भएको माननीय अशोक राईले बताए । माननीय राईले भने “निर्वाचन क्षेत्र नं. १ मा निर्वाचन क्षेत्र विकास कार्यक्रम अन्तर्गत ११ करोडको योजना परेको छ । यद्यपि अन्य सांसदहरूलाई भने ५ करोडको हिसाबले योजना परेको छ । अर्थ मन्त्रीले १० करोडको योजना लिएर आउन भने पनि ११ करोडको योजना स्वीकृत भएको छ ।” कार्यक्रममा माननीय राईले आफ्नो पहल कदमीबाट भएको कामहरूको केही जानकारी दिए र सुरुवात हुन नसकेको कामलाई पनि चाँडो सुरुवात गर्ने प्रयास गरिरहेको बताए । कार्यक्रममा बोल्दै माननीय राईले निर्माण कार्यमा नाफालाई बढि जोड दिदा निर्माण कमजोर बन्ने भएकोले, विद्यालय जस्तो पवित्र ज्ञानको मन्दिरलाई निर्माण गर्दा गुणस्तरीय र सेवामुखी ढङ्गले सम्पादन गर्नु हुन्छ भन्ने निर्माण व्यवसायीप्रति विश्वास व्यक्त गरे ।

कार्यक्रममा प्रदेश सांसद विजय राई र पार्टीका तर्फबाट जनता समाजवादी पार्टीका राजनीतिक सदस्य भिम राईले मन्तव्य राखे । कार्यक्रममा यस भवनको बजेटका लागि विगत २०७९ साल देखि प्रयास भएको वडाध्यक्ष फागोले बताए ।

चितवन । नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले बोटे समुदायको विकास लागि राज्यले विशेष कार्यक्रम ल्याउनुपर्ने बताएका छन् । चितवनको माडी नगरपालिका १ बनकट्टामा रहेको बोटे सामुदायिक होमस्टे पुग्नुभएका अध्यक्ष प्रचण्डले बोटे समुदायलाई आदिवासी जनजातिमा राखेको हुनाले राज्यले विशेषरुपले सोच्नुपर्ने बताए । 

उनले भने, ‘झबोटे समुदायलाई आदिवासी जनजातिमा राखेको हुनाले बोटे जातिको विकासका लागि राज्यले अली विशेष किसिमले सोच्नुपर्छ भन्ने म ठान्दछु, मैले सक्दो आफ्नो ठाउँबाट पहल गर्नेछु । तपाइहरू जो नदीको तीरमा बसेर डुङ्गा चलाएर जीविकोपार्जन गर्नेबाट अहिले होमस्टे चलाएर पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्ने ठाउँमा पुग्नुभएको छ, पक्कै पनि यो तपाइहरूको समुदायको प्रगति हो । यसलाई अझै बढाएर लैजानुपर्छ ।’

चितवनको माडी नगरपालिका १ बडुवामा रहेको सोमेश्वर माध्यमिक विद्यालयको स्वर्णजयन्तीको समुद्घाटनका लागि माडी पुग्नुभएका अध्यक्ष प्रचण्डलाई बोटे सामुदायिक होमस्टेमा स्थानीयले स्वागत गरेको थिए ।

सो अवसरमा अध्यक्ष प्रचण्डले बोटे समुदायका अगुवाहरूसँग सङ्क्षिप्त कुराकानी गरेका थिए । बोटे समुदायका अगुवाहरूले बोटे समुदायको सांस्कृतिक घर निर्माण आवश्यक रहेको बताएका थिए । 

अध्यक्ष प्रचण्डले बोटे समुदायको सांस्कृतिक घर बनाउनका लागि आफूले सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् । बोटे समुदायको राजधानीको रूपमा चिनिने यो गाउँमा पुगेर उनले बोटे संस्कृतिसँग साक्षात्कार गरेका थिए । 

कास्की । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रलाई अझ आधुनिक र उन्नत बनाउन सरकार प्रयासरत रहेको बताएका छन् । पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको प्रथम दीक्षान्त समारोहलाई सम्बोधन गर्दै कुलपति ओलीले मुलुकमा अनेक क्षेत्रमा परिवर्तन र प्रगति हासिल हुँदै गएकाले ऋषिमुनिहरूले भन्दै आएको सर्वे भवन्तु सुखिनः को आधुनिक रूप समृद्ध नेपाल, सुखी नेपालीको गन्तव्यलाई ध्यानमा राखेर आफूहरू काम गरिरहेको स्पष्ट पारे । 

उनले व्यवस्था परिवर्तन भयो, अवस्था परिवर्तन भएन भन्नेहरूलाई प्रतिष्ठानको स्थापना र पोखरामै रहेर जनशक्ति उत्पादन हुनु एक दृष्टान्त भएकाले पोखरामा १४ जना बिरामीको मिर्गाैला प्रत्यारोपण हुनु विशेष उपलब्धिको विषय भएको जनाए । 

प्रधानमन्त्री ओलीले विश्वको यस भूभाग ज्ञान र खोजको भूमि भएकाले आधुनिक चिकित्सा सुरु हुनु अगावै वेद–विज्ञान र प्राचीन चिकित्सा आरम्भ भएको गौरवशाली इतिहास रहेको स्मरण गराए ।

उनले भने,‘हामी उठ्न नसक्ने कुनै कारण छैन । हामी सूचना प्रविधि र आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्सको सदुपयोग गर्दै विकासमा अगाडि बढ्नेछौँ । चीनले त्यत्रो जनसङ्ख्यालाई छोटो समयमा गरिबीको रेखामुनीबाट माथि उठायो । हामीले पनि हाम्रो देश आफै बनाउन लाग्नुपर्छ । लागेपछि नेपाल बन्छ ।’

प्रधानमन्त्री ओलीले दीक्षित विद्यार्थीहरूलाई दृष्टान्तयोग्य, इमानदार, आदर्शवान र समाजका लागि उपयोगी हुन सक्नुहोस् भन्ने शुभकामना दिँदै विद्यार्थी र अभिभावकको आर्थिक लगानी, स्नेह र समयको लगानीको प्रतिफल प्राप्त भएको बताए । 

कार्यक्रममा कुलपति ओलीबाट प्रतिष्ठानका एमडी र एमएस मा उत्तिर्ण ३८ विद्यार्थीलाई दीक्षित भएका छन् । यसैगरीकुलपति ओलीले उत्कृष्ट विद्यार्थीहरू अरविनदकुमार शाह (अर्थाेपेडिक्स) र आषिश सापकोटा (जनरल सर्जरी)लाई उपकुलपति पदक वितरण गरे । प्रधानमन्त्री ओलीले प्रतिष्ठानको आकस्मिक तथा प्राज्ञिक भवनको उद्घाटन पनि गरे ।

काठमाडौं । बेलायत भ्रमणमा रहेका नेपाली कांग्रेसका नेता डा.शेखर कोइरालाले बेलायती संसदको नेपाल हेर्ने सर्वदलीय संसदीय समितिको अध्यक्ष अलेक्स बेकरसँग भेटघाट गरेका छन् । 

लण्डनस्थित नेपाली राजदूतावासमा भएको भेटघाटमा बेकरसँग कोइरालाले भूपु गोर्खा सैनिकहरुको सेवा सुबिधा समस्याको समाधान हुनुपर्ने र ब्रिटिस एअरवेजको लण्डन–काठमाडौ सिधा हवाई उडान हुनुपर्ने जस्ता कुराहरू राखेका थिए । 

उनले जलवायु परिवर्तनका कारण नेपाल संकटमा रहेको भन्दै हिउँ पग्लेर हिमालहरू कुरूप बनिरहेका बताए । जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालले जुन क्षति ब्यहोरीरहेको छ त्यसका लागि नेपालले क्षेतिपुर्ती पाउँनुपर्ने र बेलायतले सहयोग गरिदिनुपर्ने बताए । 

भेटमा बेकरले आफ्नो तर्फबाट सक्दो सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता गरिन । भेटघाटमा बेलायतका लागि कार्यवाहक राजदूत बिपिन दुवाडी पनि थिए । 

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले वरिष्ठ अधिवक्ता दिनेश त्रिपाठीमाथि हातपात गर्नेमा पार्टी सदस्य संलग्न भएको पाइए कारबाही गर्ने जनाएको छ ।

बुधवार रास्वपाले  विज्ञप्ति  जारी गर्दै पार्टीको सम्बन्धित अनुशासन विभागको ध्यानाकर्षण भएको र सो घटनामा यदि दलको कुनै पनि सदस्यको संलग्नता भेटिएमा आवश्यक कारबाही हुने जनाएको  छ ।

‘यस विषयमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको सम्बन्धित अनुशासन विभागको ध्यानाकर्षण भएको छ र सो घटनामा यदि दलको कुनै पनि सदस्यको संलग्नता भेटिएमा आवश्यक कारबाही हुनेछ, पक्कै पनि यस किसिमको व्यवहार कानुनी शासन, सुदृढ राजनीतिक अभ्यास र न्यायप्रति विश्वास राख्ने राजनीतिक दलको लागि स्वीकार्य छैन, रास्वपाका कार्यवाहक प्रवक्ता मनीष झाद्वारा बुधवार जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । ’

बुधवार काठमाडौँ जिल्ला अदालत परिसरभित्र रास्वपा सभापति एवं सहकारी ठगीका आरोपित रवि लामिछानेविरुद्धको मुद्दामा थुनछेक बहस सकेर बाहिरिने क्रममा वरिष्ठ अधिवक्ता त्रिपाठीमाथि एक समूहले हातपात गरेको थियो ।

काठमाडौँ । समाजवादी मोर्चाले माघ १६ गते काठमाडौँमा कार्यक्रम गर्ने निर्णय गरेको छ । बुधवार नेकपा (एकीकृत समाजवादी)को पार्टी कार्यालयमा बसेको बैठकले कार्यक्रम गर्ने निर्णय गरेको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका प्रवक्ता खड्गबहादुर विश्वकर्मा प्रकाण्डले जानकारी दिए ।

उनले भने, ‘निर्णय तीन वटा छन् । आजको बैठकमा समाजवादी मोर्चाले गम्भीर समीक्षा गरेको छ । आगामी माघ १६ गते काठमाडौँमा समाजवादी मोर्चाको तर्फबाट भव्य कार्यक्रम गरौँ भन्ने हामीले निर्णय गरेका छौँ ।  अब त्यो  कार्यक्रम सम्पन्न भयो  भने जति प्रश्न छन्  त्यसको यो कार्यक्रमले उत्तर दिने छ । र सकारात्मक सन्देश समेत दिने छ ।’

त्यस्तै, आजको बैठकमा मोर्चाको गतिविधि आम जनतामा निकै उत्साहजनक रहेको समीक्षा भएको उनले बताए । बैठकले आगामी दिनमा मोर्चालाई सक्रिय बनाउने समेत निर्णय गरेको छ ।

काठमाडौँ । नेपाल मगर संघ केन्द्रीय समितिको सह–अध्यक्ष गंगाबहादुर थापा मगरले माघे संक्रान्ति मगर समुदायको लागि नयाँ वर्ष नै भएको बताएका छन् ।उनले माघे संक्रान्ति मगर समुदायको मनोरञ्जनको अन्तिम चाड भएको बताए ।

उनले भने, ‘मकर संक्रान्तिलाई हामी मगर संक्रान्ति भन्छौँ । खास गरी यो माघे संक्रान्तिको रूपमा हामी प्रत्येक वर्ष पुसको २९ गते र माघ १ गते मनाउने गर्छौँ । २०६५ साल देखी मगरहरूले मनाउँदै आएका छौं । यो हाम्रो नयाँ वर्ष पनि हो । वैज्ञानिक हिसाबले  हेर्ने हो भनेदेखी आज हामीले गत साउनमा कर्कट संक्रान्तिमा खोलिएका बाजाहरू अब यो  माघे संक्रान्ति आजबाट हामीले बजाउने बाजाहरू बन्द गरेर खेतीपातीतर्फ लाग्छौँ । यो मगरहरूको मनोरञ्जनको अन्तिम चाड हो।’

साथै उनले माघे संक्रान्तिले माइती चेलिहरूको सम्बन्धमा सुमधुर सम्बन्ध बढाउने समेत बताए ।  उनले माघे संक्रान्तिलाई मगर समुदायले देशमा मात्र नभैइ विदेशमा समेत मनाउँन आग्रह गरे ।

काठमाडौँ । नेपाल ज्योतिष परिषद्का वरिष्ठ उपाध्यक्ष लेखनाथ न्यौपानेले एक महिनासम्म लाग्ने स्वस्थानी व्रतका बारेमा सबै सनातन हिन्दुहरूले अझै राम्रोसँग बुझ्न नसकेको बताएका छन् । उपाध्यक्ष न्यौपानेले सबैभन्दा पहिला स्वस्थानी भनेको के हो भनेर बुझ्न जरुरी रहेको बताएका हुन् ।

उनले भने, ‘सबैभन्दा पहिला त स्वस्थानी के हो त्यो बुझ्न एकदमै जरुरी छ । आजको समयमा सबै व्रत लिने सबै नेपालीले स्वस्थानी के हो भनेर बुझेको अवस्था छैन । हामी सबैले बुझाउन आवश्यक छ । स्वस्थानीको ‘स्व’भनेको ‘म, मेरो’ र थानी भने ‘आफ्नो’,‘मेरो’आफ्नै देवता भन्ने बुझिन्छ । नेपालीहरूको इष्टदेवता भनेको स्वस्थानी हो ।’

यसैगरी स्वस्थानी व्रत नेपालमा मात्रै हुने गरेको उनी बताउँछन् । ‘स्वस्थानी व्रत आफ्नो स्थानीय देवता भएकाले नेपालीको लागि धेरै नै महत्वपूर्ण व्रत भएको बताए । यो व्रत पौष शुक्लपक्ष पूर्णिमाको दिनबाट यसको तीथि निर्धारण हुन्छ । पूर्णिमाको दिन शुद्ध बसेर, नङ काटेर, नुहाइधुवाइ गरेर माघ कृष्णपक्षको प्रतिपदाबाट व्रत शुभारम्भ गर्ने गरिन्छ । र माघ शुक्ल पक्षको पूर्णिमाको दिन स्वस्थानी व्रत समापन हुन्छ,’ उनले भने । 

यसैगरी उनले स्वस्थानी व्रतमा पूजा गर्ने बिधी सबैभन्दा सहज रहेको बताए । उनले स्वस्थानी व्रत एक जनाले बालुवाको शिव लिङ्ग बनाएर जल चढाएर पूजा गरेको इतिहासमा रहेको बताए ।

उनले भने, ‘हामी पूजा गर्ने भन्छौँ तर तडकभडकका साथ गरिरहेको हुन्छौँ । सबै देखावटी गर्नु हुँदैन । पूजा भनेको मन र परमात्माको संयोग गराउने एउटा माध्यम हो । तपस्या गरेर व्रत गर्यो भने भगवानले दृष्टि राख्नुहुन्छ । पूजा भनेको भगवान र भक्तको सामीप्ययता बढाउने, एकआपसमा ध्यान केन्द्रित गराउने माध्यम मात्र पूजा हो । पूजामा धेरै खर्च गरेर खर्चिलो र देखावटी नबनाऔँ ।’

साथै स्वस्थानी पूजा सबैभन्दा सरल रहेको स्पष्ट पारे । स्वस्थानी व्रतमा शिव लिङ्गमा जल चढाएर, खेतबारीमा फलेको फलफूल र चन्दन अर्थात् जे छ हामीसँग त्यसलाई नै प्रयोग गरेर व्रतमा पूजा गर्न सकिने बताए । 

उनले भने, ‘मन कत्तिको शुद्धता छ भन्ने कुरा सबैभन्दा ठूलो हो । स्नान गरेर आफू चोखो भएँ भन्ने हुँदैन् । तर मन चोखो र शुद्ध आसनमा बसेर व्रत शुभारम्भ गर्न सकिन्छ ।’

‘व्रत ३० दिनको हो । कहिलेकाहीँ घटबढ भयो भने २९ र ३१ दिनसम्म पनि जान सक्छ । यो व्रत महिला–पुरुषले नै बस्न मिल्छ,’ उनले भने । 

‘महिला र पुरुषको व्रतमा पूजा गर्ने विधि पनि एउटै हुन्छ । इतिहासको कालखण्डमा एकजना महिलालाई पात्र बनाएर कथा भनिएको छ । जसमा चन्द्रवतिको नाम कथामा समेटिएको छ । पूजा सबैले गर्दा हुन्छ । इष्ट देवता हामी सबैको हो । यसैगरी स्वस्थानी व्रतको सुरुवात र अन्तिममा चाहिने सामग्री सबै एउटै हुन्छ । पञ्चामृत, अमृत, फलफूल आदि इत्यादि । अन्तिम दिन १०८ सेल, १०८ सुपारी, १०८ पान, १०८ अक्षता फूल स्वस्थानी व्रतको विधिमा चाहिन्छ,’ उनले भने । 

‘सेल पनि साना–साना बनाएर, गरिब दुःखीले धेरै गर्न नसक्ला नि त । ठूलो देखाउने हिसाबमा होइन । सानो सानो भएपनि विधि गरेको राम्रो नै हुन्छ,’ उनले अगाडि भने,‘नुहाएर मात्र शुद्धता हुने होइन, मनको शुद्धता हुनुपर्छ । मनको मैलालाई पखाल्न सक्नुपर्यो । व्रत बस्ने व्यक्तिले रिस गर्नु हुदैँन्, रिसाउनु हुदैँन् । क्रोध आयो भने त्यो व्रत नै समापन हुन्छ । सबैसँग सद्‍भाव राख्नुपर्छ । शत्रुलाई पनि मित्र हो भन्ने भावना राख्नुपर्छ र प्रसन्न आत्मा, प्रसन्न मन लिएर व्रत बस्नुपर्छ ।’

नेपालमा स्वस्थानी व्रत महत्व धेरै रहेको उनले बताए । ‘नेपालमा यसको महत्व अझ बढी छ । पहिलो देखिनै स्वस्थानीको भूमि नेपाल भएकाले यहाँ बम्ह, शिव, त्यसपछि चार वेद, १८ पुराणको उत्पत्ति भयो । अनि मानव सभ्यताको उत्पत्ति भयो । ज्ञानको उत्पत्ति यहीबाट भयो । वेद पुराण नै यहीबाट उत्पत्ति भएको हो । 

त्यसकारण हिमालयकी पुत्री सति र पार्वतीले भगवान शिवलाई पति पाउँ भनेर प्रार्थना गरेको पाइन्छ । कथा एकदमै पुरानो भएकाले त्यसबेलादेखि इष्ट देवता मानेर नेपालीले स्वस्थानी व्रतको आरम्भ गरेको देखिन्छ । किनभने व्रत कथामा इतिहास र सृष्टिका कुरा पनि आएका छन् । सृष्टि गर्ने क्रममा हिमालयबाट सुरु भएको र विश्व ब्रम्हण्डमा फैलाएको भनेर जानकारी गराउनका लागि सृष्टिको कालखण्डको पनि कुरा गरिएको उनले जानकारी दिए । 

व्रतमा शालीनदीको कथा आउँछ । नेपाल वरिपरिको कथा आउँछ । स्वस्थानी व्रत कथामा नेपालबाहेक अरू कतैको कथा छैन् । त्यसकारण यसलाई पौराणिक र ऐतिहासिक भन्न कुनै लाज मान्नुपर्ने अवस्था नभएको न्यौपानेको भनाइ छ । 

‘यो व्रतमा भोको बस्नु पर्दैन् । संसारमा कतै पनि भोकै बस भनेको छैन् । नखाने कुरा कहिले पनि खानु हुँदैन । शरीरलाई असर गर्ने कुरा खानु हुँदैन् । स्वास्थ्यलाई नकारात्मक प्रभाव पार्ने कुरा कहिल्यैपनि खानु हुँदैन । फलफूल, दूधहरू कहिले पनि खान छोड्नु हुँदैन्,’ उनको भनाइ छ । 

व्रत बस्नेले भोजन एकपटक मात्र गरेको राम्रो हुन्छ । किनकी ध्यान नछुटोस् भनेर हो धेरै खाएपछि शौचालय पनि धेरै जानुपर्ने भएकाले ध्यान भंग हुने भएकाले यस्तो भनिएको उनको बुझाइ छ । 

हिन्दु धर्ममा भएका धार्मिक कुराहरूले फाइदा गर्ने गरेको उनको बुझाइ छ । ‘जति पनि हाम्रा धार्मिक कुराहरू छन् । त्यसले प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रूपमा लाभ प्राप्त भएको हुन्छ । त्यो अनुभव गर्ने कुरा हो । एक महिनाभर नराम्रो विचार आएन्, नराम्रो खाएको छैन् भने म आफैं सकारात्मकतातर्फ जान्छ । व्रत बस्ने व्यक्तिले झुठ बोल्दैँन्, चोरी गर्दैन्, समाजमा गर्न हुने राम्रा कुराहरू मात्र उसले सोच राख्छ भने समाज सुधार हुन्छ । व्रतले शारीरिक र मानसिक रूपमा स्वास्थ्य राख्न मद्दत गर्छ,’ न्यौपानेले भने । 

‘स्वस्थानी व्रत बसेका बेला परिवार र समाज बिगार्ने सोचियो भने असर गर्छ । विशेषगरी ब्रह्मचर्यमा रहनुपर्छ । ब्रह्मचर्य भनेको शारीरिक सम्पर्क गर्न हुँदैन् । अरूलाई अर्थात् व्रत नलिने मान्छेलाई स्पर्श पनि गर्न हुँदैन् । भुईँमा सुत्नुपर्छ । खाटमा सुत्न हुँदैन् । आसनीमा सुत्नुपर्छ । पातमा भोजन गर्नुपर्ने हुन्छ । खानेकुरोमा एकदमै शुद्धता चाहिन्छ । त्यो भन्दा बढी मनको शुद्धता झनै चाहिन्छ । चारतिर दिमाग लगायो भने व्रत असफल हुन्छ,’ उनको सुझाव छ । 

स्वस्थानीको पुस्तकको सन्देश आफ्नो स्थानीय देवतालाई खुसी पार्ने नै भएको उनले बताए । अहिलेको पुस्ताहरू कतिपय सनातनी नियममा नबस्ने, आफ्नो धर्म छाडेर आफ्नो आमा बाउलाई ढोग्न छाडेर अन्त्य ढोग्न पुग्नु नराम्रो भएको उनले बताए । 

‘आफ्नो इष्ट देवता भनेकै स्वस्थानी र परमेश्वर हुन् । त्यहाँभन्दा माथि अरू कोही पनि छैन् । त्यो भन्दा माथि संसारमा अरू कुनै ईश्वर छैन् । स्वस्थानी परमेश्वरी व्रत कथा र आफूले लिन सकिएन भने पनि स्वस्थानी व्रत लिएको मान्छेको दर्शन गरेपनि पुण्य प्राप्त हुन्छ प्रचलन छ । मेला रमिताको हिसाबले गएर हुने केही होइन् । तर वास्तविक श्रद्धाभावले एक दिनमा व्रत बसेपनि पुण्य प्राप्त हुन्छ,’ उनले भने । स्वस्थानीको व्रत बस्न सबैले मिल्ने उनले बताए । भगवान भनेको हिन्दुको मात्र होइन् । हिन्दु शब्द पहिचान मात्र भएको उनको भनाइछ । 

काठमाडौं । राजनीतिक दलहरुले भिन्न मत राख्नेहरुलाई कारवाहीको डन्डा चलाएर लोकतन्त्रमाथि धावा बोलेको एक कार्यक्रमका वक्ताहरुले धारणा राखेका छन् ।
मायाको पहिचान नेपालले सोमबार आयोजना गरेको अन्तरक्रियामा बोल्दै वक्ताहरुले दलहरुमा लोकतान्त्रिकीकरण आवश्यक भएको औंल्याए । 
बृहत नागरिक आन्दोलनका अगुवा संजिव उप्रेतीले दलहरुभित्र लोकतन्त्रको अभ्यास कमजोर रहेकाले नागरिक तहबाट खबरदारी आवश्यक भएको बताए । ‘दलको नेतृत्वप्रति प्रश्न उठाउँदा कारवाही गर्ने, पार्टीभित्रको गलत निर्णय हुँदा औंला उठाउने जोकोही कारवाहीमा पर्नु लोकतान्त्रिक होइन् । यसका लागि नागरिक तहबाट खबरदारी जरुरी छ,’ उनले भने ।
नेकपा एमालेको स्थायी कमिटी सदस्यबाट निलम्बनमा परेकी बिन्दा पाण्डेले आफूले उठाएको मुद्दा ठिक हो भन्नेहरुको संख्या ठूलो रहेको बताउँदै समाजवाद उन्मुख पार्टीको निर्णय गलत भएको बताइन् ।

‘मौलिक हक र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको हक संविधानले व्यवस्था गरेको छ । संविधानभन्दा माथि कुनैपनि राजनीतिक दल हुन सक्दैन् । पार्टीहरुले मत र मन जितेर अघि बढ्नुपर्छ । एमालेले हामीहरुमाथि गरेको निर्णय गलत छ,’ उनले भनिन्,‘सबैकुरा तथ्यले प्रमाणित गर्दै जान्छ । म ६ महिना होइन एक बर्ष कारवाही भोग्न तयार छु । तर सत्य बोल्न छाड्दिन ।’
आफू जन्मिदै एमाले भएको बताउँदै पाण्डेले आजीवन एमाले भएर बस्ने प्रतिवद्धता पनि जनाइन् । ‘म एमालेको सिद्धान्त पढेर हुर्किएकी हुँ । सत्य बोल्दा अनुशासनको कारवाही मेरा लागि केही होइन् । एमालेबाट अलग हुने परिकल्पना गर्न सकिदैन् । पाँच दशक एमालेमा सक्रिय भएका भीम रावललाई निस्कासित गर्नु ठूलो गल्ती हो, उनले भनिन् । उनले संविधान संशोधन संख्याका आधारमा हुने भन्दै संख्या नपुगे संविधान संशोधन नहुने बताइन् । उनले संविधान संशोधनका लागि जनमत आवश्यक पर्ने पनि बताइन् । 

त्यस्तै एमालेकै केन्द्रीय कमिटी सदस्यबाट निलम्बनमा परेकी उषाकिरण तिमल्सिनाले पार्टीले कारवाही गर्दा आफूहरु सेलिब्रेटीजस्तो भएपनि पार्टीभित्र निराशा छाएको बताइन् । ‘हामी एमालेमै राजनीति गर्ने हो । तर कानुन र समाजलाई असर पर्नेगरीका निर्णय मान्न तयार हुन सकिदैन्,’ उनले भनिन् । कार्यक्रममा माओवादी केन्द्रका रामकाजी महर्जन, सीता गौडेललगायतले सार्वजनिक मुद्दामा बोल्दा कारवाही गरिनु गलत भएको बताए ।
कार्यक्रममा मायाको पहिचान नेपालका कार्यकारी निर्देशक सुनिलबाबु पन्तले लोकतान्त्रिक दलहरुमा भिन्न मत राख्नेहरुलाई स्पेस नदिनु दुःखद भएको बताए । उनले भने,‘फरक मत राख्नेहरुलाई कारवाहीको डन्डा चलाइनु लोकतान्त्रिक विधि होइन् । दलहरुभित्र लोकतान्त्रिकीकरण आवश्यक छ ।

काठमाडौँ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले राजनीतिक दलसम्बन्धी कानुनलाई सच्याउनुपर्ने आवश्यकता भए पनि कुनै दललाई फुटाउने र मिलाउने काम आफ्नो नभएको स्पष्ट पारेका छन् ।

नेपाल पत्रकार महासङ्घका नवनिर्वाचित पदाधिकारीलाई आज प्रधानमन्त्री निवास, बालुवाटारमा बधाई तथा शुभकामना दिने क्रममा प्रधानमन्त्री ओलीले दल विभाजन गराउने सम्बन्धी अध्यादेश ल्याउन लाग्यो भनेर झुुठ र नकारात्मकता फैलाइएकामा चिन्ता व्यक्त गर्दै कुनै पनि दल मिल्ने र फुट्ने ती दलको आन्तरिक विषय भएको स्पष्ट पारेका हुन् ।

उनले विगतमा आफू प्रधानमन्त्री हुँदा कुनै दल विभाजन हुने स्थिति आएमा संसदीय दल र केन्द्रीय कमिटी दुवैमा ४० प्रतिशत पुर्‍याउनुपर्ने संविधानको व्यवस्था कार्यान्वयनमा जटिलता आएकाले संसदीय दल वा केन्द्रीय कमिटीमा ४० प्रतिशतको प्रबन्ध गरेर अध्यादेश ल्याएको र विरोध आएपछि फिर्ता लिएको तर तिनै विरोध गर्नेहरूले ‘लाज शरम’ पचाएर २० प्रतिशत सांसदले पनि विभाजन गर्न पाउने भन्ने व्यवस्था गरेर दल विभाजन गराएको स्मरण गराउँदै आफू त्यस्तो कुकर्म गर्ने मनसाय नरहेको स्पष्ट गरे ।

प्रधानमन्त्री ओलीले देश विकास र जनताका सेवालाई ध्यानमा राखेर सरकारले राष्ट्रपतिसमक्ष विभिन्न अध्यादेश सिफारिस गरेको जनाउँदै नेपाली काँग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाबाट त्यसको विरोध भयो भन्ने झुुठो वक्तव्य प्रचार गरिएका जस्ता घटनाबाट नेपाली पत्रकारिता बच्नुपर्नेमा जोड दिए ।

यस्ता सूचना र समाचारका कारण जनताको सूचनाको हकको घाँटी निमोठिने भएकाले लोकतन्त्रको दुरुपयोग हुन नदिन पत्रकार महासङ्घले पनि भूमिका निर्वाह गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए ।

जारी हुन नै बाँकी रहेको अध्यादेशलाई राति राति जारी गर्यो भनेर सम्प्रेषण गरिएको सुनाउँदै उनले देश र जनताका पक्षमा आफूहरूले दिन र रात नभनी काम गरेको बताए । ‘हामी १०–५ को जागिर खान आएका होइनौँ । देश र जनताप्रतिको जिम्मेबारी बोध गरेर दिउँसो वा राति काम हुन्छ । लुकाएर र छलछाम गरेर काम गर्ने मेरो बानी छैन । देशका हितमा खुलेआम काम गर्ने हो ।’, प्रधानमन्त्री ओलीले प्रश्नात्मक शैलीमा भने, ‘राम्रो काम राति गर्न हुन्न भन्ने छ र ? के बिहान साइत पारेर भ्रष्टाचार गरेरमा त्यो राम्रो हुन्छ र ?’

सञ्चार क्रियाकलापका नाममा किर्ते र जाली काम रोक्ने काम गर्न सरकारले कानुन ल्याउने जानकारी दिँदै प्रधानमन्त्री ओलीले पत्रकारको पेसागत सुरक्षा हुनुुपर्ने र त्यसमा राज्यले भूमिका हुने विश्वास दिलाए ।

सो अवसरमा महासङ्घका अध्यक्ष निर्मला शर्मासहितका पदाधिकारी र सदस्यलाई प्रधानमन्त्री ओलीले बधाई दिनुुभएको थियो भने महासङ्घका अध्यक्ष र महासचिव रामप्रसाद दाहालले सरकारले प्रेस तथा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताका विषयमा ध्यानाकर्षण हस्तान्तरण गरेका थिए ।

अध्यक्ष शर्माले महासङ्घको निर्वाचन हुन विविध कारणले ढिलाइ भए पनि यस पटक महिला अध्यक्षको इतिहास रचिएको उल्लेख गर्दै यसमा राजनीतिक दल, पत्रकारिताका सङ्गठन र आम पत्रकारको साथ रहेको बताए ।