रामेछाप । रामेछाप नगरपालिका–८ बाबियाखर्कका प्रह्लाद घिमिरेका दम्पती अहिले फलफूल खेतीमा रमाएका छन् । 

सरकारी सेवाबाट निवृत्त भएपछि घिमिरेले बाँझो बस्न लागेको आफ्नो जग्गामा विभिन्न जातको फलफूलका बिरुवा लगाएर हराभरा बनाएका छन् । 

घिमिरे दम्पतीले आफ्नो सबै जग्गामा अहिले फलफूल खेती सुरु गरेका छन् । रमणीय बगैँचा बनाएका छन् । 

बगैँचामा केरा, आँप, लिची, जुनार, सुन्तला, निबुवा, आँटी, अम्बा लगायतका बिरुवाहरू लगाएको शान्ता घिमिरेले बताइन् । लगाइएका मध्ये केही बिरुवाले फल दिन लागेका र केही हुर्कने क्रममा रहेका उनले जनकारी दिइन् । 

बिरुवा साना हुँदासम्म बिचमा मकै बाली पनि लगाउने गरेको बताउँदै उनले बिरुवा हुर्किएपछि भने फलफूलको मात्र बगैँचा बनाउने योजना सुनाइन् । 

३ सय ६५ झाङ केरा लगाउँदा दिनको एक घरी केरा पाक्छ भन्ने पुर्खाहरूको भनाइ रहेको बताउँदै सोही अनुसार आफूले ३ सय ६५ झाङ केरा लगाएको प्रह्लाद घिमिरेले बताए । अब कम्तीमा दिनमा एक घरी केरा बिक्री गर्न सकिने उनले सुनाए । अघिल्लो वर्ष लगाएको केरा यस वर्षबाट पसाउन लागेको उनले सुनाए । 

घिमिरेले आफ्नो १५ रोपनी जग्गामा ३ सय बोट आँप, २ सय बोट लिची, निबुवा, कागती, सुन्तला, जुनार, मरीच, ल्वाङका बिरुवा लगाएका छन् । 

त्यस्तै १० रोपनी जमिनमा मर्चमाने, मालभोग, झप्री, घ्यू लगायतका विभिन्न जातका केरा लगाएका छन् । 

वरिपरिका जमिन बाँझै बस्दा घिमिरे दम्पतीले बनाएको यो बगैँचले गरे के हुँदैन भन्ने उदाहरण दिएको छ । मिहिनेत अनुसार बिरुवाहरू राम्रो फस्टाएका उनीहरूले बताए । ‘बिरुवाहरू राम्रो सप्रिएका छन्, यसरी सप्रिएको देख्दा गरे के हुँदैन र भन्ने लागेको छ’, प्रह्लाद घिमिरेले भने ।

काठमाडौँ । सरकारले नेपाली नोटमा नेपाल संवत् उल्लेख गर्ने तयारी अघिबढाउने भएको छ । बुधवार नेपाल संवत् ११४६ को अवसरमा भक्तपुरको मध्यपुरथिमीमा आयोजित कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्ने क्रममा प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले यसबारे जानकारी गराएकी हुन् । उनले सम्बन्धित पक्षसँग परामर्श गरी प्रक्रिया अघि बढाउने प्रतिबद्धता जनाएकीछिन् ।

‘नेपाल राष्ट्र बैँकद्वारा निष्काशन गरिने नोटमा नेपाल संवत् उल्लेख गर्ने विषयमा सम्बन्धित पक्षसँग परामर्श गरी प्रक्रिया अगाडि बढाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दछु,’  उनले भनिन ।

नेपाल संवत् लाई नेपाली नोटमा समावेश गराइने शंखधरलाई वि. सं. २०५६ मा राष्ट्रिय विभूति घोषणा गरिएको थियो भने २०६५ कात्तिक ७ गतेदेखि नेपाल संवत् लाई राष्ट्रिय संवत् घोषणा गरिएका थियो । प्रधानमन्त्री कार्कीले साःख्वाको उक्त निर्णय ऋणको भारबाट पीडित जनतालाई मुक्त गर्ने त्यो ऐतिहासिक भएको  बताउँदै सामाजिक एकता, त्याग र मानवीयताको बाटोमा हिँड्न सबैलाई प्रेरणा मिल्ने बताइन् ।

‘आज भन्दा ११४६ वर्षअघि, राजा राघवदेवको शासनकालमा उहाँले गरिबी ऋणमा डुबेका नागरिकहरूको ऋणमोचन गरी ऋणको भारबाट पीडित जनतालाई मुक्त गर्ने ऐतिहासिक निर्णय लिनुभयो । यो दिन नै नेपाल संवत् को शुभारम्भको आधार हो,’ उनले भनिन  ।

बर्दिया । सरकारले तोकेको समर्थन मूल्य भन्दा कम मूल्यमाबर्दियाका किसानहरु धान बेच्न बाध्य भएका छन् । तिहारको खर्चजोहो गर्नका लागी भएपनि किसाहरु समर्थन मूल्यभन्दा सस्तो मूल्यमा धानबेच्न बाध्य भएका हुन् ।

धान खरिदको लागि खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेडलेढिलाई गरेको छ । त्यसैको मौका छोपेर स्थानीय व्यापारीहरूलेधमाधम किसानको धान कम मुल्यमा खरिद गरिरहेका छन् ।बर्दियामा किसानहरूले २५ सय देखि २७ सय प्रतिक्विन्टल मोटाधान विक्रि गरिरहेका छन् । सरकारले मोटा धानको समर्थन मुल्य ३४सय ५३ रुपैयाँ प्रतिक्विन्टल तोकेको छ भन मध्यम धान प्रतिक्विन्टलतीन हजार छ सय २८ रुपैयाँ तोकेको छ ।

धान बेचेर तिहार खर्च जुटाउने किसानहरू यतिबेला मर्कामा परेकाहुन् । धान खरिद गर्ने खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेड रस्थानीय सहकारीहरूले धान खरिद सुरु नगर्दा व्यापारीहरूलाई कममुल्यमा धान बेच्न किसानहरू बाध्य भएका हुन् । मुल्य बृद्धिका लागिसमय कुर्न भण्डार गर्ने स्थान नभएको र तिहार खर्च जुटाउन गाह्रोभएकोले धान बेच्नु परेको किसानहरू बताउँछन् ।

गुलरिया नगरपालिका वडा २ पण्डिपुरकी सिता खत्रीले तिहार खर्चनभएर सस्तोमा धान बेचेको बताए । उनले धानको मुल्य नपाएर प्रतिक्वीन्टल दुई हजार पाँच सयका दरले धान बेचेको बताए । उनले भने, ‘सरकारले मोटा धानको मुल्य तीन हजार चार सय भन्दा बढितोकेपनि किसानले नपाउने गरेको गुनासो गर्नुभयो ।’

किसानले सस्तो मुल्यमा धान विक्रि गरिरहँदा पनि खाद्य व्यवस्थातथा व्यापार कम्पनी लिमिटेड राजापुरले धान खरिदको सुरुवात भनेगरेको छैन । गत बर्ष पनि कार्तिक मध्य तिरबाट धान खरिद गरेकोकम्पनीले यस बर्ष पनि तिहार पछि मात्र धान खरिदको सुरुवात गर्नेजनाएको छ ।

कम्पनीका निमित्त प्रमुख चेतमान कठायतले तिहार पछि राजापुरक्षेत्रका तीन स्थानबाट धान खरिदको सुरुवात गरीने बताए । उनलेयस बर्ष एक लाख क्विन्टल धान खरिद लक्ष्य आएको बताउँदैकिसानहरूलाई आत्तिएर धान सस्तो मुल्यमा नबेच्न आग्रह गरे । गतबर्ष एक लाख क्विन्टल धान खरिदको लक्ष्य भए पनि किसानले धानबेच्न नल्याउँदा ३७ हजार क्विन्टल मात्र खरिद गर्न सकिएको निमित्तप्रमुख कठायतले बताए ।

सहकारीहरूले धान किन्दै 

स्थानीय व्यापारीहरूले किसानहरूको धान सस्तो मुल्य खरिद गर्नथालेपछि केहि बर्ष यता सरकारले तोकेको समर्थन मूल्यमा बर्दियाकाकृषी सहकारीहरूले किसानहरूको धान खरिद गर्न थालेका छन् ।मधुवन नगरपालिकामा रहेको ताराताल सानाकिसान कृषि सहकारीसंस्थाले केही दिन अगाडि देखि धान खरिद सुरु गरिसकेको छ ।ठाकुरबाबा नगरपालिकाको सिँहबाहिनी शिवशक्ती कृषक बहुउद्देश्यसहकारी संस्थाले सकारको समर्थन मुल्य धान खरिद गरिरहेको छ ।केही सहकारीहरूले तिहार लगत्तै धान खरिद गर्ने बताएका छन् ।

काठमाडौं । डेडिकेटेड फिडर र ट्रंक लाइन मार्फत विद्युत उपभोग गरेका र बक्यौता रकम तिर्न अटेर गरिरहेका उद्योगहरुमा नेपाल विद्युत प्राधिकरणले जतिबेला पनि लाइन काट्न सक्ने जनाएको छ ।

प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक मनोज सिलवालले बक्यौता बापतको किस्ता तिर्न नआउने उद्योगहरुमा जुनसुकै बेलामा पनि लाइन काट्न सक्ने बताएका हुन् । उनका अनुसार हाल सम्म १३ वटा उद्योगले किस्ता बुझाएका छन् ।

‘कसैले एक किस्ताको रकम बुझाएका छन भने कसैले ५ किस्ता सम्मको रकम एकै पटक बुझाएका छन् । अझैं २५ उद्योग किस्ता बुझाउन आएका छैनन् । ती उद्योगहरुमा कतिबेला लाइन काट्ने भनेर तय भएको छैन् तर यो तिहार भित्र जतिबेला पनि काटिन सक्छ,’ उनले भने ।

बक्यौता तिर्न चाहने उद्योगीहरुका लागि प्राधिकरणले २८ महीनाको किस्ताबन्दी सुविधा दिएको छ । यो सुविधा प्रयोग गरेर शुक्रबार समम सम्म हामा आइरन एण्ड स्टीलले पहिलो किस्ता बापत २० लाख ९० हजार रुपैयाँ प्राधिकरणलाई बुझाएको छ । लक्ष्मी स्टीलले ८४ लाख ९८ हजार, सर्वोत्तम सिमेन्टले ४० लाख, हुलास स्टीलले ५० लाख ४३ हजार र अशोक स्टीलले ६३ लाख रुपैयाँ बुझाएको छ ।

त्यसैगरी, रोल्पा सिमेन्टले पाँच किस्ता बराबरको १७ लाख ७० हजार रुपैयाँ एकै पटक बुझाएको छ । सम्राट सिमेन्टले तीन किस्ता बापतको ४० लाख ४७ हजार, नवनेपाल पलाष्टिक उद्योगले १ लाख २३ हजार र शुभश्री अग्नी सिमेन्टले ३ लाख ५५ हजार रुपैयाँ किस्ता तिरेको छ ।

आईतबार थप ४ वटा उद्योगले किस्ता तिरेका छन् । तर, ती उद्योगहरुले आफ्नो नाम सावर्जनिक नर्गु भनेकाले सावर्जनिक नगरिएको सिलवालले बताए ।

सर्लाही । सशस्त्र प्रहरीले सर्लाहीको बरहथवा नगरपालिका – ९, रवि चोक नजिकबाट शंकास्पद विलविजकसहित नास्पाती बोकेका दुई ट्रक नियन्त्रणमा लिएको छ ।

शनिबार सशस्त्र प्रहरी बल नेपालको विशेष अनुगमन टोलीले म.प्र.०३.००२ ख ३६४१ र प्र.१.०१.००१ ख ४४०१ नम्बरका ट्रकमा लोड गरिएको करिब ३२ लाख ८९ हजार रुपैयाँ बराबरको नास्पाती बरामद गरेको हो ।

प्रहरीका अनुसार उक्त नास्पाती भारततर्फ लैजाने तयारीमा रहेको सूचनाका आधारमा निगरानी बढाइएपछि ट्रकहरू पक्राउ गरिएको हो । विलविजक (बिल तथा विजक) शंकास्पद देखिएपछि चालक देव श्रेष्ठ र भिम बहादुर उप्रेतीलाई समेत पक्राउ गरी अनुसन्धान अघि बढाइएको छ ।

पक्राउ परेका व्यक्ति, नास्पाती र ट्रकसहितको सम्पूर्ण सामग्री थप कारबाहीका लागि राजस्व अनुसन्धान कार्यालय पथलैयामा बुझाइएको सशस्त्र प्रहरीले जनाएको छ । बरामद दुई ट्रक र नास्पातीसहित वस्तुको कुल भन्सार मूल्य करिब ८२ लाख ८९ हजार रुपैयाँ निर्धारण गरिएको बताइएको छ ।

जुम्ला । तिहारको चटारोसँगै अहिले जुम्लाका किसानहरू जुम्ली मार्सी धान काट्न र थन्क्याउन भ्याइनभ्याइ छन् । विश्वकै अग्लो स्थान छुमचौरदेखि जुम्लाका आठवटै स्थानीय तहअन्तर्गतका खेतका लटरम्म फैलिएका फाँटहरूमा प्रख्यात जुम्ली काली मार्सी धान उत्पादन हुने गर्छ । अहिले धान पाक्ने सिजन भएकाले किसानहरू बिहानदेखि साँझसम्म खेतमै व्यस्त देखिन्छन् ।

तर पछिल्ला वर्षहरूमा जुम्ली काली मार्सी धानको उत्पादन घट्दै गएको किसानहरूको गुनासो छ । तापक्रम वृद्धिका कारण अघिल्ला वर्षहरूभन्दा यसपालि धान छिट्टै पाकेपछि किसानहरूले कटान र भित्र्याउने काम अगाडि सारेका छन् । तथ्यांक अनुसार, जुम्ला जिल्लाभर करिब २ हजार ९ सय ५० हेक्टर जमिनमा धानखेती हुने गर्छ । त्यसमध्ये हाल करिब ६ हजार ३ सय ७७ मेट्रिक टनभन्दा बढी धान उत्पादन हुने गरेको कृषि ज्ञान केन्द्र जुम्लाले जनाएको छ ।

काठमाडौं । डेडिकेटेड र ट्रंक लाइनको बक्यौता रकम बुझाउन नेपाल विद्युत प्राधिकरणले दिएको पछिल्लो समय आज सकिँदै छ । उद्योगीहरुलाई प्राधिकरणले दिएको किस्ताबन्दी सुविधा अनुसार आज बेलुका सम्म पनि किस्ता बुझाउन नगए प्राधिकरणले उद्योहरुमा लाइन काट्ने सम्मको चेतावनी दिएको छ ।

बक्यौता तिर्न चाहने उद्योगीहरुका लागि प्राधिकरणले २८ महीनाको किस्ताबन्दी सुविधा दिएको छ । यसअघि १२ असोजमा बसेको प्राधिकरण सञ्चालक समितिको बैठकले प्रशासकीय पुनरवलोकनसँग सम्बद्ध सम्पूर्ण कामकारबाही खारेज गर्दै १७ कात्तिकभित्र बक्यौता भुक्तानी गर्न सूचना जारी गरेको थियो ।

तर, प्राधिकरणले फेरि १३ असोजमा अघिल्लो सूचना सच्याउँदै २ कात्तिकभित्र बक्यौता बुझाउन सूचना जारी गरेको थियो । सोहि सुचना अनुसार उद्योगीहरुले बक्यौता तिर्ने समय आज सकिन लागेको हो । यद्यपी, हाल सम्म ९ वटा उद्योगले मात्र किस्ता बुझाएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।

प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक मनोज सिलवालका अनुसार हाल सम्म हामा आइरन एण्ड स्टीलले पहिलो किस्ता बापत २० लाख ९० हजार रुपैयाँ प्राधिकरणलाई बुझाएको छ । लक्ष्मी स्टीलले ८४ लाख ९८ हजार, सर्वोत्तम सिमेन्टले ४० लाख, हुलास स्टीलले ५० लाख ४३ हजार र अशोक स्टीलले ६३ लाख रुपैयाँ बुझाएको छ ।

त्यसैगरी, रोल्पा सिमेन्टले पाँच किस्ता बराबरको १७ लाख ७० हजार रुपैयाँ एकै पटक बुझाएको छ । सम्राट सिमेन्टले तीन किस्ता बापतको ४० लाख ४७ हजार, नवनेपाल पलाष्टिक उद्योगले १ लाख २३ हजार र शुभश्री अग्नी सिमेन्टले ३ लाख ५५ हजार रुपैयाँ किस्ता तिरेको छ । यी उद्योगबाट कुल ३ करोड २२ लाख रुपैयाँ बक्यौताबापतको रकम उठेको उनले बताए ।

केहि उद्योगीहरुले किस्ता बुझाएपनि केहि उद्योगीहरुले भने समस्या समाधान गरिदिन भन्दै शुक्रबार प्रधानमन्त्री सुशिला र्काीलाई भेटेर ध्यानाकर्षण पत्र बुझाएका छन् ।

काठमाडौँ । नेपाली बजारमा आइतबार सुनको मूल्य तोलामा चार हजार ८०० रुपैयाँले घटेको छ । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार शुक्रबार हालसम्मकै उच्च बिन्दुमा कारोबार भएको सुनको मूल्य आज दिन भने घटेर २ लाख ५३ हजार २०० रुपैयाँ कायम भएको हो । 

यसअघि शुक्रबार छापावाल सुन तोलामा २ लाख ५८ हजार रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो । 

यस्तै शुक्रबार तोलामा ३ हजार ३५० रुपैयाँ कायम भएको चाँदीको मूल्य आइतबार भने घटेर तोलामा ३ हजार २७५ रुपैयाँ कायम भएको छ ।

एजेन्सी । चीनमा किसानहरुले गंगटा उत्पादनबाट राम्रो आम्दानी लिइरहेका छन् । पूर्व चीनका किसानले रौं भएका गंगटाको प्रशस्त उत्पादन गर्ने गर्छन् । जियाङ्सु प्रान्तको एन्फेङ टाउनका गंगटा किसानहरूले हालको सिजनमा नयाँ उत्पादन भित्र्याइरहेका हुन् । 

गर्मीमा अनुकूल तापक्रमले गंगटाको उत्पादन बढाएको छ तर गत वर्षको तुलनामा मूल्यमा केही कमी आएको छ । एकजना गंगटा किसान झु चुन्जिया भन्छन्,‘अघिल्ला वर्षहरूको तुलनामा यस बर्षको उत्पादन थोरै कम छ । औसत मूल्य प्रतिकिलो लगभग १७ अमेरिकी डलर छ । ठूला आकारको गंगटाको मूल्य प्रति किलो २५ डलरभन्दा बढी हुनसक्छ । तर साना गंगटाको मूल्य १२ डलरभन्दा बढी हुन सक्छ ।’

एन्फेङ टाउनले गँगटा खेतीका लागि ११,००० हेक्टरभन्दा बढी जमिन छुट्याएको छ । जसमा लगभग ३५,००० मानिसहरू यस उद्योगमा कार्यरत छन् । यस वर्ष गँगटा उत्पादन लगभग २०,००० टन हुने अपेक्षा गरिएको छ ।

जियाङ्सु प्रान्तको सिङ्हुआ शहरको एन्फेङ टाउनका उपमेयर जोउ रुमिङ भन्छन्,‘यस क्षेत्रमा २१ वटा नदी गहिरो गहिरो प्रशोधन गर्ने उद्यमहरू र आठ ठूला ई–वाणिज्य कम्पनीहरू छन्, जसको वार्षिक कारोबार मात्रा लगभग १४ करोड अमेरिकी डलर छ ।’

यस वर्ष एन्फेङको गंगटा खेती उत्पादनको मूल्य लगभग २८ करोड अमेरिकी डलर हुने अपेक्षा गरिएको छ । (सीसीटीभीप्लस)

काठमाडौं । दुईवटा ठुला नेपाल–भारत अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माणका लागि बाटो खुलेको छ । बिहीवार बेलुका बसेको मन्त्रिपरिषद बैठकले इनरुवा–पूर्णिया ४०० केभी र दोधारा–बरेली ४०० केभी अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माण गर्न ३ अर्ब रुपैयाँ बजेट स्वीकृत गरेसँगै प्रसारण लाइन निर्माणको बाटो खुलेको हो ।

मन्त्रिपरिषदको बैठकले नेपाल विद्युत प्राधिकरण र भारतको पावर ग्रिड कर्पोरेशन अफ इण्डिया लिमिटेडको संयुक्त लगानीमा प्रसारण लाइन निर्माण गर्न नेपाल तथा भारत दुवै भूमिमा दुईवटा संयुक्त कम्पनीहरु स्थापना गर्ने र प्राधिकरणबाट क्रमश एक अर्ब र दुई अर्ब रुपैयाँ बराबरको स्वपुँजी लगानी गर्न अनुमति दिने निर्णय गरेको हो ।

यसअघि गत माघमा नेपाल–भारत सचिवस्तरीय संयुक्त निर्देशक समितिको १२ औं बैठकले यी दुई परियोजना संयुक्त उपक्रममार्फत निर्माण गर्ने निर्णय गरेको थियो ।

यस प्रसारण लाइनमा नेपालतर्फ ५१ प्रतिशत लगानी नेपाल विद्युत् प्राधिकरणको र ४९ प्रतिशत भारतको पावर ग्रीडको रहने निर्णय भएको थियो । भारततर्फ पनि सोही अनुपातमा लगानी हुने र संयुक्त कम्पनी स्थापना कार्य एक महिनाभित्र शुरू गर्ने सहमति भएको थियो ।

इनरुवा–पूर्णिया ४०० केभी प्रसारण लाइनका लागि १ अर्ब रुपैयाँ र दोधारा–बरेली ४०० केभीका लागि २ अर्ब रुपैयाँ स्वपूँजी लगानी गर्ने सरकारको योजना छ ।

ठूला क्षमताका अन्दरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माणमा भएको ढिलाइले गर्दा विद्युत निर्यातमा समेत समस्या भएको गुनासोहरु बढेको समयमा सरकारकारल यस्तो निर्णय गरेको हो ।

सरकारले उर्जा विकास मार्गचित्र २०८१ मार्फत सन् २०३५ सम्म २८ हजार ५०० मेगावाट विद्युत उत्पादन गर्ने र त्यसमध्ये १५ हजार मेगावाट निर्यात गर्ने लक्ष्य राखेको छ । साथै सरकारले आगामी १० वर्षभित्र भारतमा १० हजार मेगावाट विद्युत निर्यात गर्ने लक्ष्य समेत राखेको छ ।