रौतहट । पर्सा सशस्त्र प्रहरीले ९ लाख ५९ हजार श्रोत नखुलेको रकम सहित तीन जना भारतीय नागरिक पक्राउ गरेको छ ।

भारतबाट नेपाल प्रवेश गरिरहेको बिआर २२ पी ८३०० नम्बरको स्कार्पियो गाडीमा लुकाइछिपाइ ल्याइएको ९ लाख ५९ हजार रुपैयाँसहित सशस्त्र प्रहरीले पक्राउ गरेको हो ।

भारतको पश्चिम चम्पारण, बेतिया ग्राम पंचायत वडा नं.७ निवासी ५९ वर्षीय विजय प्रसाद, जौकटिया ग्राम पंचायत वडा नं.१२ निवासी ४६ वर्षीय मनोज कुमार सहनी, र छाउनी चोक ग्राम पंचायत वडा नं.२७ निवासी ४३ वर्षीय सन्तोष कुमार श्रीवास्तवलाई पक्राउ गरिएको सशस्त्र प्रहरी पर्साका प्रवक्ता डीएसपी देवेन्द्रबहादुर सिंहले बताए ।

वीरगन्ज भन्सार कार्यालयले जाँच बिन्दुको सडक नजिकबाट उनीहरूलाई पक्राउ गरिएको उनले जानकारी दिए । उनीहरूलाई सवारी साधनको पछाडिको सिटमा रहेको पकेटभित्र लुकाइएको नगद रकमसहित नियन्त्रणमा लिएको डीएसपी  सिंहले बताए ।

बरामद नगदसहित तीन जना भारतीय नागरिक र स्कार्पियो गाडीलाई नियन्त्रणमा लिएर वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयमा बुझाएको र  कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइएको  सशस्त्र प्रहरीले जनाएको छ ।

मुगु । मुगुको छायाँनाथ रारा नगरपालिका– १२ लुम्स गाउँमा मंगलबार जग्गा विवादमा झगडा हुँदा देउरानीको बाउसो प्रहारबाट घाइते भएकी जेठानीको मृत्यु भएको छ ।

गम्भीर घाइते भएकी दुर्गा ऐडीको कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान जुम्लामा उपचारका क्रममा ५ दिनपछि शनिवार बिहान ५ बजे मृत्यु भएको हो ।

देउरानीले जेठानीलाई घरेलु औजार बाउसो प्रहार गर्दा गम्भीर घाइते बनाएकी थिइन् । घाइते दुर्गा ऐडीको टाउँको र अनुहारमा गहिरो चोट लागेको थियो ।

छायांनाथ रारा नगरपालिका १२ लुम्स गाउँकी बिमला बुढाले जेठानी दुर्गा ऐडीको टाउकोमा घरेलु औजार बाउसो प्रयोग गरी घाइते बनाएको प्रहरीले जनाएको छ ।

उनीहरूका ससुरा बाचुराम ऐडीका अनुसार कुनिउखात भन्ने स्थानको जग्गा ३ भाइ मध्ये कसैलाई भागबण्डा नगरिएको र त्यही जग्गा देउरानीले मेरो भाग हुनुपर्छ र जेठानीले मेरो भागमा हुनुपर्छ भन्ने विवादले झगडा भएको थियो ।

त्यही विवादका कारण झगडा हुँदै गर्दा देउरानी वर्ष २५ की बिमला बुढाले जेठानी वर्ष ३६ की दुर्गा ऐडीलाई घरेलु औजार बाउसो प्रहार गरेर घाइते बनाएको ससुरा बाचुरामले बताए ।

झगडाको मुख्य कारण नै जग्गा विवाद भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मुगुले जनाएको छ ।

अहिले घरेलु औजार प्रयोग गरी घाइते बनाउने बिमलालाई पक्राउ गरी ६ दिन म्याद थप गरी अनुसन्धान थालीएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मुगुले जानकारी दिएको छ ।

काठमाडौँ । यात्रुहरूका लागि मुलुकभर सवारी साधन र ड्राइभर सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको स्पार्क कारले यही वैशाख २६ देखि २८ गतेसम्म सोलुखुम्बुको गौरी टाप, पत्तालेमा स्पार्क एड्भेञ्चर, २०२५ आयोजना गर्ने भएको छ ।

‘गेट वे टु एभरेष्ट’ थिममा आयोजना हुन लागेको तेस्रो संस्करणको स्पार्क एड्भेञ्चरमा दुई सयभन्दा बढीको सहभागिता रहने स्पार्क कारका निर्देशक सिताराम घिमिरेले जानकारी दिए ।

‘दिगो पर्यटन र ग्रीन मोबिलिटी प्रवर्धन गर्दै ओझेलमा परेका पर्यटकीय गन्तव्यको प्रचारप्रसारका लागि स्पार्क एड्भेञ्चर आयोजना गरिएको हो’, घिमिरेले भने, ‘सहभागीहरूले विवाईडीको विद्युतीय सवारीमा दुईतर्फी यात्रा गर्नुहुनेछ ।’ काठमाडौँबाट सडकमार्फत एकै दिनमा पुग्न सकिने गौरी टाप सगरमाथालगायतका हिमाल अवलोकनका लागि उपयुक्त गन्तव्य हो ।

समुन्द्री सतहबाट तीन हजार मिटरको उचाइमा रहेको गौरीटाप धार्मिक तथा पर्यटकीय दृष्टिले प्रचुर पर्यटकीय सम्भावना भएको गन्तव्य हो । काठमाडौँबाट २३० किलोमिटरको दूरीमा रहेको गौरीटाप नेचासल्यान गाउँपालिका र सोलु दूधकुण्ड नगरपालिकाको सीमानामा पर्छ ।

सत्ययुगमा माता गौरीले तपस्या गरेको यो स्थान धार्मिक दृष्टिले निकै महत्त्वपूर्ण रहेको योगी लौरेश्वर बाबाले बताए । ‘माता गौरीले तपस्या गरेको स्थानमा रहेको शीलामा गौरी नामक गाईले दूध दिने क्रममा बाघले आक्रमण गरेको सो क्रममा गाईको टाप (खुर) ढुंगामा बसेकाले यस ठाउँको नाम गौरी टाप रहन गएको जनविश्वास छ’, उनले भने ।

चारपांग्रे सवारीमै बसेर सगरमाथा हिमशृंखलालाई नजिकैबाट अवलोकन गर्न सकिने गौरी टाप ओझेलमा परेको पर्यटकीय गन्तव्य हो । यहाँबाट सगरमाथासहित आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला गौरीशंकर, लोत्से, मकालु, कुम्भकर्ण, कञ्चनगंगालगायतका हिमाल तथा चुचुराहरूको दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ ।

लालीगुराँसको घना जंगल भएको यस क्षेत्रमा दुई दर्जनभन्दा बढी प्रकारका गुँरास पाइन्छन् । धार्मिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण गौरी टापमा गौरीशंकर–गणेशको मन्दिर, गौरीगाईको मन्दिर, शिव पञ्चायन मन्दिर छ ।

स्पार्क एड्भेञ्चरमा सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाका उच्च अधिकारी, व्यवसायी, कलाकार, पर्यटनकर्मीलगायत दुई सयभन्दा बढीको सहभागिता रहनेछ ।

स्पार्क एड्भेञ्चरको पहिलो दिन वैशाख २६ गते काठमाडौँबाट गौरी टाप, पत्तालेसम्म विद्युतीय सवारीमा रोमाञ्चक यात्रा हुनेछ । पहिलो दिन गौरी टापमा टेन्ट क्याम्पमा बसाइ हुनेछ । सहभागीहरूले प्रकृतिको आनन्द उठाउँदै रैथाने परिकारको स्वाद लिनेछन् ।

दोस्रो दिन सूर्योदय र सो समयको सुनौलो हिमशृंखलाको दृश्यावलोकनपछि दिउँसो रुम्जाटारमा पुगिने छ । सोही दिन साँझ स्थानीय संस्कृतिसहित राष्ट्रिय कलाकारको प्रस्तुतिमा साङ्गीतिक कार्यक्रममा सहभागी पाहुना र स्थानीय रमाउनेछन् ।

सो दिन सहभागीहरू स्थानीय परिकारको स्वाद र रहनसहनमा रमाउँदै ओखलढुङ्गाको रुम्जाटारको होमस्टेमा रात बिताउनेछन् । यसबाट ग्रामीण पर्यटन प्रवर्धन हुने अपेक्षा गरिएको स्पार्क एड्भेञ्चरका संयोजक अमरदीप भट्टराई बताउँछन् ।

यसै ठाउँको नामबाट बनेको ‘घुमिफिरि रुम्झाटार’ उखान नेपाली जनजिब्रोमा प्रचलित छ । गुरुङ समुदायको बाहुल्य रहेको रुम्जाटार कुनै समय भेडापालन र राडीका लागि प्रख्यात थियो । यहाँ उत्पादन हुने भेडाको ऊनबाट बनेको राडी रुम्जाटार विमानस्थलबाट काठमाडौँसम्म पु¥याइन्थ्यो । तेस्रो दिन सहभागीहरू विद्युतीय सवारीमै काठमाडौँ फर्कने तालिका छ ।

प्रत्येक वर्ष प्रचुर पर्यटकीय सम्भावना भएका तर ओझेलमा परेका गन्तव्य तथा गतिविधिलाई प्रवर्धन गर्ने उद्देश्यले स्पार्क एड्भेञ्चर आयोजना हुँदै आएको छ । स्पार्क कारले पहिलो वर्ष सन् २०२२ मा लमजुङको भुजुङमा भिरमौरीको मह शिकार अवलोकनलाई प्रवद्र्धन गरेको थियो भने दोस्रो संस्करणमा सन् २०२३ मा ‘वाइल्ड स्टे विथ चौँरी’ थिममा दोखला र रामेछापको सीमानामा रहेको शैलुङको पर्यटन प्रवर्धन गरेको थियो ।

साहसिक पर्यटनको क्षेत्रमा पनि काम गर्दै आइरहेको स्पार्क कारले यात्रुहरूका लागि यातायातको व्यवस्थापन गर्दै आइरहेको छ । सेल्फ ड्राइभमा कार उपलब्ध गराउने, ड्राइभर मात्र उपलब्ध गराउनेदेखि स्पार्कले देशैभरि ड्राइभरसहित विभिन्न प्रकारका सवारीसाधन पनि उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।

धरान । जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालले कोशी नाम र केबलकार खारेजी तथा पहिचानको आन्दोलनको कार्यदिशा विषयक गोष्ठी गर्न लागेको छ । 

पार्टीका सह–अध्यक्ष रकम चेम्जोङ संयोजक रहेको ‘१ नं प्रदेश पुनः नामाङ्कन आन्दोलन परिचालन तथा समन्वय समिति’ को आयोजनामा सुनसरीको धरानमा शनिबार गर्न लागिएको उक्त गोष्ठीका प्रमुख वक्ता पार्टी अध्यक्ष उपेन्द्र यादव रहने छन् । 

अन्य वक्ताहरुमा पहिचानवादी नेता, लेखक तथा अभियन्ताहरु हुने बताइएको छ । मानव जाति उत्पत्ति कालदेखि नै आफ्नो अस्तित्व र पहिचानको लागि निरन्तर सङ्घर्षरत छ । पहिचानको राजनीतिले जाति÷ समुदायबीचको विभेद, उत्पीडन, असमानतालाई न्यायोचित रुपमा हल गर्न सहयोग गर्दछ भन्ने विषयमाथि प्रकाश पार्न गोष्ठीको आयोजना गरिएको पार्टीका प्रचार विभाग प्रमुख पूर्ण बस्नेतले बताए । 

‘बहुजातीय देशहरुमा राजनीतिक, आर्थिक स्वतन्त्रताले मात्र समुहगत विभेद अन्त्य हुन नसक्ने भन्दै सामाजिक, सांस्कृतिक स्वतन्त्रता पनि मानवीय मूक्तिका लागि आवश्यक छ भन्ने चिन्तन नै पहिचानको राजनीतिको चिन्तन हो,’ बस्नेतले भने ।  

गोष्ठीमा ऐक्यबद्धता र सक्रिय सहभागिता जनाउन सबै पहिचान पक्षधरहरुमा उनले आग्रह गरेका छन् ।

रौतहट । स्थानीय तहको सरकारसंगै गाउँ गाउँका अधिकास स्थानमा कालोपत्रे सडक पुगिसकेको छ । तर सो कालोपत्रे सडकमा अहिले हिड्दा दुर्घटनाको सम्भावना बढेको छ ।

हिजोआज रौतहटको बृन्दावन, सन्तपुर, बालचनपुर, चन्द्रपुर, जुडीबेला, समनपुर लगायतका क्षेत्रमा किसानहरू सडकमा मकैको बिस्कुन (छिल्का) तथा मकैका भुट्टा समेत फिँजाएर सुकाउने गरेको पाइन्छ ।

जसका कारण उक्त सडकमा सवारी चलाउदा दुर्घटनाको जोखिम बढेको बृन्दावन नगरपालिकाको वार्ड नं. ३  रामनरेश पटेलले बताए । सडकमा अन्नबाली सुकाउँदा विशेषगरी साँझको समयमा सवारी दुर्घटनाको जोखिम बढेको उनको भनाइ छ ।

गाउँ घरमा अहिले प्रायः सबैले कालोपत्रे सडकमा नै मकैको बिस्कुन लगाउने गरेकाले सडकमा सवारी चलाउन समेत गह्रो हुने गरेको उनले बताए । सडकमा मकै सुकाउँदा केही स्थानमा त आधा सडक नै ढाकिएको देखिन्छ उनले भने ।

यसतर्फ कसैले चासो नदिएको उनको आरोप छ । मकै खेत छेउकै सडकमा सुकाएर केहि कृषकले स्थानीय व्यापारीलाई मकै बिक्री गर्ने गरेका छन । कालोपत्रे सडकमा चाडैं मकै सुक्ने र सहज हुने स्थानीय कृषक रामभरोसी साहले बताए । 

सडकमा घाम राम्रो लाग्ने र ढुवानी खर्च पनि नलाग्ने र गुन्द्री, त्रिपाल पनि आवश्यक नपर्ने उनले बताए । खेतमा उत्पादन भएको मकै राम्रोसँग सुकाउन सजिलो हुने भएकाले सडकमा नै सुकाउने गरिएको हो उनले भने ।

सडकमै अन्न सुकाउने कार्यले सडक दुर्घटना हुन सक्ने भएकाले सो कार्य नगर्न जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यलय रौतहटले अनुरोध गरेको छ ।

काठमाडौं । जाजरकोटका नवराज विकसहित ६ जनाको हत्या भएको सोती घटनामा उच्च अदालत सुर्खेतले गरेको फैसलाविरुद्ध शुक्रवार काठमाडौँको माइतीघर मण्डलामा प्रदर्शन गरिएको छ ।

अदालतका न्यायाधीशहरू सोमकान्त मैनाली र मातृकाप्रसाद भण्डारीले जातीय छुवाछुत कसुरमा दिइएको सजाय बदर गरेको भन्दै युवाहरूले प्रदर्शन गरेका हुन् ।

जातीय विभेद र छुवाछूतको कसुरमा जिल्ला अदालत रुकुमपश्चिमले दिएको आदेशलाई उच्चले बदर गरिदिएपछि शुक्रवार दलित अभियन्ताहरूले विरोध जनाएका हुन् ।

दलित अभियन्ता खगेन्द्र सुनारले न्यायाधीशहरू मैनाली र भण्डारीले जातीय नरसंहार भड्काउने गरी नयाँ आन्दोलनको बीजारोपण गरेको बताए ।

उनले भने,‘सबैभन्दा धेरै मानिसको हत्या भएको घटनालाई सुर्खेतका न्यायाधीशहरू मैनाली र भण्डारीले गलत अभ्यास गरेर न्यायालयप्रति नै आम मानिसको विश्वास टुट्नेगरी काम गरेका छन् । जन्मकैद परेकाले ६ जना मात्र मारेका थिए तर यी न्यायाधीशहरूले ६० लाख दलितहरूको हत्या गरेका छन् । अहिले हाम्रो लागि अपराधी र दोषी कोही हो भने यी न्यायाधीशहरू हुन् । यीनले समाजमा जातीय नरसंहार भड्काउने गरी नयाँ आन्दोलनको बीजारोपण गरेका छन् ।’

उनले अदालतमा विश्वास रहेको भन्दै त्यहाँ भित्रका गलत मानिसहरूले गर्दा अपमान भएको भन्दै पीडितत परिवारसहित धर्नामा बस्ने बताए । उनले न्यायाधीशलाई पदबाट बर्खास्त नगरेसम्म प्रदर्शन गर्ने बताए ।

२०७७ जेठ १० गतेको जातीय नरसंहारका रूपमा लिइएको सोती घटनामा सोती गाउँका स्थानीयको आक्रमणबाट नवराज विक, भेरी नगरपालिका–४ कै १७ वर्षीय गणेश बुढामगर, २१ वर्षका सञ्जु विक, भेरी नगरपालिका–११ का १८ वर्षीय लोकेन्द्र सुनार, गोविन्द शाही र रूकुम पश्चिमको चौरजहारी नगरपालिका–१ का २० वर्षीय टीकाराम नेपालीको मृत्यु भएको थियो । उनीहरूको शव फरक फरक दिन, भेरी नदीको फरक फरक स्थानमा फेला परेको थियो।

घटना भएको तीन दिनमा २०७७ जेठ १३ गते पीडित परिवारले २० जनाविरूद्ध जिल्ला प्रहरी कार्यालय जाजरकोटमा किटानी जाहेरी दिएका थिए। जाहेरीका आधारमा प्रहरीले तत्कालीन वडाध्यक्ष मल्लसहित २० जनालाई पक्राउ गरेको थियो ।

काठमाडौं । भारतको उडिसा राज्यस्थित भुवनेश्वरको कलिंगा इन्स्टिच्युट अफ इन्डस्ट्रियल टेक्नोलोजी (केआईआईटी) को होस्टेलमा मृत फेला परेकी युवतीको घट्नाबारे अनुसन्धान सुरु गरिएको छ ।

भुवनेश्वरका प्रहरी आयुक्त एस. देव दत्त सिंहले बिहीबार साँझ ७ बजेतिर नेपालको वीरगन्ज घर भएको प्रिसा साहको शव होस्टेलको कोठामा फेला परेको बताए । होस्टलबाट मोबाइललगायतका सामग्रीहरु वरामद गरी अनुसन्धानका लागि पठाइएको प्रहरीले जनाएको छ ।

‘हामी त्यहाँ पुगेर घट्नाका विषयमा अनुसन्धान गरेका छौं । अझ विस्तृत अनुसन्धान गरिनेछ । वैज्ञानिक टोली आइपुगेको छ र सबै आवश्यक विवरणहरू सङ्कलन गरिएको छ। उनको परिवारलाई जानकारी गराइएको छ । शव पोस्टमार्टमको लागि एम्स पठाइएको छ,’ उनले भने ।

घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय विद्यार्थीहरू, विशेष गरी नेपालका विद्यार्थीहरूको सुरक्षा बारेमा चिन्ता व्यक्त गरिएकाले विश्वविद्यालय परिसर र वरपर सुरक्षा बढाइएको पनि उनले भारतीय संचारमाध्यमहरुलाई जानकारी दिएका छन् ।  

घट्ना थाहा पाउनेवित्तिकै फोरेन्सिक र प्रहरी टोली तुरुन्तै घटनास्थलमा पुगेको र घटनामा अप्राकृतिक मृत्युको मुद्दा दर्ता गरिएको उनले बताए ।

प्रहरी आयुक्तले घटनाको बारेमा विद्यार्थीका अभिभावक र नेपाली दूतावासलाई जानकारी गराइएको बताए ।  मृतक नेपालको वीरगञ्जका बासिन्दा भएको उनले पुष्टि गरे ।

कम्प्युटर विज्ञानमा बीटेक प्रथम वर्षमा अध्ययनरत नेपालली छात्रा साह होस्टेलको आफ्नै कोठामा मृत भेटिएको खबर स्थानीय प्रहरीले बिहीबार राति ८.१० बजे दिएको थियो।

उक्त कलेजमा नेपाली छात्रा मृत भेटिएको यो दोस्रोपट हो । यसअघि गत फागुनमा मात्र त्यही कलेजमा नेपाली विद्यार्थी रुपन्देहीकी २० वर्षीया प्रकृति लम्साल पनि छात्रावासमा मृत फेला परेकी थिइन्।

साहको घट्नापछि नेपाल सरकारले अनुसन्धानका लागि कूटनीतिक पहल गरेको छ । परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणा देउवाले नेपाल सरकारले दिल्लीस्थित आफ्नो दूतावासमार्फत यस विषयमा निगरानी गरिरहेको बताएकी छन् ।

काठमाडौं ।  भारतबाट नेपालमा आयात गरिएको विद्युत्को समय चार घण्टा बढाइएको छ ।

ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री दीपक खड्काको पहलमा भारतको इन्डियन एक्सचेञ्ज मार्केट (आइएक्स) मार्फत बिहान ६ बजेदेखि बेलुका ५ बजेसम्म आइरहेको विद्युत् को समय चार घण्टा बढाइएको हो ।

चार घण्टा समय बढाएसँगै अब बिहान २ बजेदेखि बेलुका ५ बजेसम्म विद्युत् आपूर्ति हुनेछ ।

अब औद्योगिक क्षेत्रहरूमा साँझ ५ बजेसम्म निर्बाध विद्युत् आपूर्ति सुनिश्चित हुने भएको छ । नदी तथा खोलानालामा पानीको बहाव बढेसँगै देशभित्रै जलविद्युत् उत्पादनमा उल्लेख्य वृद्धि भएको भए पनि औद्योगिक मागलाई पूरा गर्न भारतबाटको आयात अझै अपरिहार्य रहेको प्राधिकरणको भनाइ छ ।

प्राधिकरणले नेपालको आन्तरिक उत्पादनले मात्र मागअनुसारको विद्युत् आपूर्ति गर्न पर्याप्त नभएको अप्ठ्यारो परिस्थितिमा भारत सरकारबाट ६०० मेगावाट विद्युत् आयातको समयावधि थप चार घण्टा बढाइ गरिएको सहयोगप्रति भारत सरकारलाई धन्यवाद समेत खदिएको छ ।

काठमाडौं । जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार हाल देशमा पश्चिमी तथा स्थानीय वायुको प्रभाव रहेको छ । महाशाखाका अनुसार बङ्गालको खाडीबाट भित्रिरहेको जलवाष्पयुक्त हावाको पनि आंशिक प्रभाव रहेको छ ।

आज दिउँसो देशभर आंशिकदेखि साधारणतया बदली रहने जनाउँदै महाशाखाले कोशी प्रदेशलगायत अन्य प्रदेशका पहाडी भू–भागका केही स्थानमा तथा बागमती, गण्डकी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका हिमाली भू– भागका एकदुई स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित हल्का देखि मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको बताएको महाशाखाले जनाएको छ । 

यसैगरी, आज राति कोशी ,गण्डकी र कर्णाली प्रदेशका पहाडी भू–भागमा आंशिकदेखि साधारणतया बदली रही बाँकी भू–भागमा मौसम सफा रहनेछ । कोशी  र गण्डकी प्रदेशका पहाडी भागका एकदुई स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङ सहित हल्का वर्षाको सम्भावना छ ।

त्यस्तै ,कोशी र गण्डकी प्रदेशका हिमाली भागका एकदुई स्थानमा हल्का वर्षा र हिमपातको सम्भावना छ ।

इटहरी । संसारभर अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस विभिन्न कार्यक्रमगरी बनाइँदैछ । नेपालमा पनि विविध कार्यक्रमहरू भइरहेका छन् । 

तर वास्तविक मजदुरहरू श्रमिक दिवसका दिनपनि काममै व्यस्त छन् । उनीहरूको कथा, व्यथा र वास्तविकता बुझ्दा दिवस केवल उत्सव मात्र नभई संवेदनशील सामाजिक सवाल पनि हो भन्ने स्पष्ट हुन्छ ।

सुनसरीस्थित रमपम उद्योगमा कार्यरत अशोक कुमार साह भन्छन्,‘गरिब मान्छेले गरेर खाने पेसा नै मजदुरी हो । नेपालमा मजदुरलाई पेलान हुन्छ । काममा मापदण्ड र सम्मान छैन् । कसैले हामीलाई सम्मान गर्दैन, काम सक्दासम्म खटाइन्छ ।’

उनले कामदारको योग्यताअनुसार मात्र काम दिनुपर्ने र समयमै पारिश्रमिक दिनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । रमपम उद्योगको तर्फबाट उनले सम्पूर्ण मजदुरहरूलाई शुभकामना पनि दिएका छन् ।

यस्तै अनन्त इँटा उद्योगमा कार्यरत सरस्वती ऋषिदेव दैनिक तीनसय रुपैयाँमा काम गर्छिन् । उनको पारिश्रमिकले घर खर्च धान्नै मुस्किल हुन्छ । ‘जति पैसा कमाउँछु, त्यत्तिकै खर्च हुन्छ,’ उनी भन्छिन् । उनी मोरङको कर्सिया गाउँबाट सुनसरी आएर काम गरिरहेकी छन् । मजदुर दिवसमा समेत काम गर्नुपरेको उल्लेख गर्दै उनी भन्छिन्,‘काम नगरी खान पाइँदैन । हाम्रो लागि दिवस मनाउने भन्दा पनि पेट पाल्नुपर्ने बाध्यता बढी हो ।’

ऋषिदेवको गुनासो श्रमिकहरूप्रति सरकारले गर्ने बेवास्ताप्रति पनि गुनासो रहेको छ । मजदुरी गर्नलाई काम पनि नपाइने अवस्था रहेको उनले बताइन् ।

सुदर्शन सेक्युरिटी इटहरीका सुरक्षा गार्ड विवेकराज चौधरीको धारणा स्पष्ट छ,‘काम सानो ठुलो हुँदैन । काम गरेरै मानिसले जीवन अघि बढाउँछ । तर यहाँ कामको सम्मान छैन्,’उनी थप्छन्, ‘कामलाई इज्जत दिनुपर्छ । पढेको होस् या नपढेको सबैले कामलाई बराबर सम्मान गर्नुपर्छ । श्रमको कदर गरियो भने मात्रै देश समृद्ध बन्छ ।’

उनले काम नै मानिसको जीवन रहेको स्पष्ट पारेका छन् । उनी थप्छन्,‘श्रमिकका लागि नेपालमा आवश्यक वातावरण नै रहेको छैन । अर्कोतर्फ श्रमको सम्मान पनि जरुरी रहेको छ ।  

यता, ट्रेड युनियन कांग्रेस, कोशी प्रदेशका सचिव उमानाथ आचार्य नेपालमा अझै पनि श्रमिकहरूलाई सुरक्षित कामको वातावरण, सामाजिक सुरक्षा, न्यूनतम ज्यालाको कार्यान्वयन जस्ता विषयमा समस्या रहेको बताउँछन् ।

‘कानुन भए पनि कार्यान्वयनको पक्ष कमजोर छ ।’ उनी थप्छन्,‘श्रमिकको आवाजलाई नीतिमा रूपान्तरण गर्न मजदुर दिवसलाई जागरण दिवसका रूपमा लिनुपर्छ ।’

आचार्यले श्रमिकको न्यूनतम पारिश्रमिक कायम हुनुपर्ने, अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिकलाई सामाजिक सुरक्षा कोषमा आबद्धता गर्नका लागि सरकार लचिलो बन्नुपर्ने र उद्योगीहरूले समेत आबद्धता गराउनका लागि अग्रसर बन्नुपर्ने बताए । उनले भने, ‘उद्योगीले श्रमिकको प्रोत्साहन गरेमा आफ्नो उत्पादकत्व वृद्धि हुने कुरामा जोड दिनुपर्दछ ।’

अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर दिवस श्रमिकहरूको अधिकारको स्मरण मात्र नभइ, उनीहरूको योगदानको कदर गर्ने दिन हो । तर वास्तविकता अझै पनि विभेद, अवमूल्यन र पीडामा आधारित छ । आजको दिन सरकार, नीति निर्माता, उद्योगपति र स्वयं नागरिकले आत्म मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने समय हो । दिवस केवल बिदा होइन, श्रमिक सम्मानको चेतनाको दिन हो । श्रमिकका व्यवहारमा परिवर्तन ल्याउन सकियो भने मात्र यो दिवस सार्थक बन्न सक्छ ।